Giải phẫu bệnh
Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này
Bo the flashcard nay cung cap cac dinh nghia va khai niem cot lõi ve giai phau benh, phu hop cho sinh vien y khoa.
Chạm vào thẻ để lật
Thẻ · 50
- Giải phẫu bệnh học (GPB)
- Môn học nghiên cứu các tổn thương và biến đổi hình thái vi thể, đại thể của tế bào và mô trong bệnh lý.
- Sinh thiết (Biopsy)
- Kỹ thuật lấy mẫu mô từ cơ thể sống để khảo sát dưới kính hiển vi nhằm chẩn đoán bệnh.
- Tế bào học (Cytology)
- Phương pháp xét nghiệm hình thái các tế bào bong hoặc chọc hút để phát hiện bất thường và ác tính.
- Sinh thiết tức thì (Cắt lạnh)
- Kỹ thuật đông lạnh mô nhanh trong phẫu thuật để đưa ra chẩn đoán mô bệnh học sơ bộ trong vòng vài phút.
- Phì đại (Hypertrophy)
- Sự gia tăng kích thước tế bào dẫn đến tăng thể tích cơ quan mà không làm tăng số lượng tế bào.
- Tăng sản (Hyperplasia)
- Sự gia tăng số lượng tế bào trong một mô hoặc cơ quan, thường do kích thích hormone hoặc bù trừ.
- Teo đét (Atrophy)
- Sự giảm kích thước và thể tích tế bào do giảm tổng hợp protein và tăng thoái giáng tế bào.
- Chuyển sản (Metaplasia)
- Sự thay đổi có thể hồi phục từ một loại tế bào trưởng thành này thành một loại tế bào trưởng thành khác.
- Nghịch sản (Dysplasia)
- Rối loạn phát triển tế bào với sự mất định hướng sắp xếp, nhân đa hình thái, tăng tỷ lệ nhân trên bào tương.
- Thoái hóa nước (Hydropic change)
- Tổn thương tế bào có hồi phục do mất cân bằng ion, khiến nước tích tụ làm phồng tế bào và bào tương sáng.
- Thoái hóa mỡ (Steatosis)
- Sự tích tụ bất thường của các giọt triglyceride trung tính bên trong bào tương tế bào nhu mô.
- Hoại tử đông (Coagulative necrosis)
- Dạng hoại tử bảo tồn cấu trúc mô cơ bản trong vài ngày, tế bào mất nhân và bào tương ưa toan đậm.
- Hoại tử hóa lỏng (Liquefactive necrosis)
- Mô bị tiêu hủy nhanh chóng bởi enzyme thủy phân tạo thành khối dịch lỏng, điển hình trong nhồi máu não.
- Hoại tử bã đậu (Caseous necrosis)
- Dạng hoại tử đặc trưng của lao, đại thể giống pho mát vụn, vi thể là đám vô định hình ưa toan không còn cấu trúc mô.
- Hoại tử mỡ (Fat necrosis)
- Tổn thương mô mỡ do enzyme lipase phân giải lipid tạo acid béo kết hợp canxi hình thành vết xà phòng hóa.
- Hoại tử hoại thư (Gangrenous necrosis)
- Hoại tử thiếu máu cục bộ chi thường kèm theo bội nhiễm vi khuẩn yếm khí gây thối rữa hóa lỏng.
- Chết theo chương trình (Apoptosis)
- Quá trình tự hủy có điều hòa của tế bào đơn lẻ, co cụm nhân, co màng và tạo thể tự hủy không gây viêm quanh nó.
- Viêm cấp tính (Acute inflammation)
- Phản ứng bảo vệ xuất hiện nhanh, đặc trưng bởi giãn mạch, tăng tính thấm mao mạch và xâm nhiễm bạch cầu đa nhân trung tính.
- Bạch cầu đa nhân trung tính
- Tế bào miễn dịch có nhân chia nhiều múi, xuất hiện đầu tiên và chiếm ưu thế trong dịch rỉ viêm cấp tính.
- Dịch phù viêm (Exudate)
- Dịch rỉ giàu protein và mảnh vỡ tế bào tích tụ tại mô do tăng tính thấm mao mạch.
- Viêm mạn tính (Chronic inflammation)
- Phản ứng viêm kéo dài đặc trưng bởi xâm nhiễm tương bào, lympho bào, đại thực bào cùng quá trình xơ hóa và tăng sinh mạch.
- Đại thực bào (Macrophage)
- Tế bào thực bào lớn có nguồn gốc từ bạch cầu đơn nhân, đóng vai trò chỉ huy trong viêm mạn tính và sửa chữa mô.
- Tương bào (Plasma cell)
- Tế bào tiết kháng thể có nhân tròn lệch tâm, chất nhiễm sắc xếp hình nan hoa bánh xe.
- U hạt (Granuloma)
- Tập hợp các đại thực bào dạng biểu mô bao quanh bởi vành lympho bào, thường có tế bào khổng lồ đa nhân.
- Tế bào khổng lồ Langhans
- Tế bào đa nhân lớn hình thành do đại thực bào hợp nhất, các nhân sắp xếp thành hình móng ngựa ở ngoại vi.
- Mô hạt (Granulation tissue)
- Mô sửa chữa giàu mao mạch mới sinh dạng cuộn, nguyên bào sợi tăng sinh mạnh và xâm nhiễm tế bào viêm.
- Sẹo lồi (Keloid)
- Tổn thương sẹo tăng sinh quá mức do lắng đọng bất thường các bó collagen dày, vượt ra ngoài ranh giới tổn thương ban đầu.
- Khối u (Neoplasm)
- Khối mô phát triển bất thường, vượt mức và không phối hợp với mô lành, tồn tại độc lập ngay cả khi ngừng kích thích.
- U lành tính (Benign tumor)
- U phát triển chậm, có vỏ bọc rõ, ranh giới rõ ràng, không xâm lấn mô xung quanh và không di căn.
- U ác tính (Malignant tumor)
- Ung thư có tốc độ sinh sản nhanh, xâm lấn phá hủy mô xung quanh và có khả năng di căn xa.
- Biệt hóa (Differentiation)
- Mức độ giống nhau về hình thái và chức năng giữa tế bào u với tế bào trưởng thành tương ứng của mô gốc.
- Mất biệt hóa (Anaplasia)
- Tế bào ác tính biến đổi hoàn toàn, không còn hình dạng hay chức năng của mô nguồn gốc ban đầu.
- Đa hình thái nhân (Nuclear pleomorphism)
- Đặc điểm vi thể ác tính thể hiện qua kích thước, hình dạng và độ bắt màu kiềm không đồng đều giữa các nhân.
- Phân bào bất thường (Atypical mitoses)
- Hiện tượng phân chia tế bào bất thường với hình sao ba cực, bốn cực, phản ánh sự mất kiểm soát chu kỳ tế bào.
- Xâm lấn mạch (Vascular invasion)
- Sự hiện diện của các đám tế bào ung thư lọt vào trong lòng mạch máu hoặc mạch bạch huyết.
- Di căn (Metastasis)
- Sự lây lan của tế bào ung thư từ ổ nguyên phát đến một vị trí giải phẫu xa và tạo u thứ phát độc lập.
- Biểu mô tại chỗ (Carcinoma in situ)
- Tế bào ác tính biến đổi toàn bộ bề dày biểu mô nhưng màng đáy vẫn nguyên vẹn, chưa có xâm lấn mô đệm.
- Carcinoma
- Thuật ngữ chỉ các khối u ác tính có nguồn gốc phát sinh từ các mô biểu mô.
- Carcinoma tuyến (Adenocarcinoma)
- U biểu mô ác tính hình thành các cấu trúc lòng ống tuyến hoặc có khả năng chế tiết chất nhầy.
- Carcinoma tế bào gai (Squamous cell carcinoma)
- U biểu mô ác tính có cầu liên bào và xu hướng biệt hóa tạo cầu sừng (keratin pearl) vi thể.
- Sarcoma
- U ác tính phát sinh từ các mô trung mô (mô liên kết, xương, sụn, mỡ, cơ, mạch máu).
- U mỡ (Lipoma)
- U trung mô lành tính cấu tạo bởi các tế bào mỡ trưởng thành đồng đều chứa không bào mỡ lớn đẩy lệch nhân.
- U cơ trơn (Leiomyoma)
- U lành tính cấu tạo bởi các bó tế bào cơ trơn đan xen nhau, nhân tế bào hình que hoặc đầu tù bầu dục.
- Hóa mô miễn dịch (IHC)
- Phương pháp nhuộm dựa trên phản ứng kháng nguyên-kháng thể để định danh loại mô nguồn gốc của u ác tính.
- Ki-67
- Kháng thể hóa mô miễn dịch đánh giá tỷ lệ tế bào đang trong pha tăng sinh hoạt động của khối u.
- Cytokeratin (CK)
- Dấu ấn hóa mô miễn dịch sợi trung gian đặc hiệu cho nguồn gốc biểu mô của tế bào u.
- Vimentin
- Dấu ấn hóa mô miễn dịch đặc hiệu cho các tế bào có nguồn gốc từ trung mô và sarcoma.
- Phân độ mô học (Grading)
- Đánh giá mức độ ác tính vi thể dựa trên độ biệt hóa tế bào, số lượng phân bào và mức độ hoại tử mô.
- Phân chia giai đoạn TNM (Staging)
- Hệ thống lâm sàng đánh giá kích thước u nguyên phát (T), di căn hạch vùng (N) và di căn xa (M).
- Lắng đọng Amyloid (Amyloidosis)
- Sự tích tụ ngoại bào của các protein cuộn gập bất thường, vi thể bắt màu đỏ Congo và có lưỡng chiết xanh táo.