Điểm nhìn trong văn học
Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này
Este conjunto explica o conceito de ponto de vista na literatura, ensinando a identificar e analisar diferentes tipos de perspectivas narrativas para provas e redações.
Phiên bản đầy đủ hơn của bộ thẻ này: Bản chất của điểm nhìn (50 thẻ)
Chạm vào thẻ để lật
Thẻ · 50
- Điểm nhìn trần thuật là gì?
- Vị trí, cự ly và lăng kính mà người kể chuyện sử dụng để quan sát, thấu thị và miêu tả thế giới nhân vật cùng các sự kiện trong tác phẩm.
- Bản chất cốt lõi của điểm nhìn nghệ thuật
- Là phương thức biểu hiện tư tưởng, thái độ, sự đánh giá và cá tính nghệ thuật của nhà văn đối với hiện thực đời sống.
- Phân biệt người kể chuyện và điểm nhìn
- Người kể chuyện trả lời cho câu hỏi 'Ai nói?', còn điểm nhìn trả lời cho câu hỏi 'Ai thấy, ai cảm nhận?'.
- Điểm nhìn ngôi thứ nhất (ngôi 'tôi')
- Người kể chuyện trực tiếp xưng 'tôi', tham gia vào câu chuyện và kể lại những gì bản thân thấy, nghe và trải nghiệm.
- Dấu hiệu nhận biết điểm nhìn ngôi thứ nhất
- Sự xuất hiện trực tiếp của đại từ nhân xưng 'tôi', 'chúng tôi' trong vai trò là chủ thể dẫn chuyện.
- Tác dụng của điểm nhìn ngôi thứ nhất trong bài văn
- Tăng tính chân thực, trực tiếp bộc lộ nội tâm sâu kín và tạo sự đồng cảm mãnh liệt nơi người đọc.
- Hạn chế của điểm nhìn ngôi thứ nhất
- Tầm nhìn bị giới hạn; người kể không thể biết được suy nghĩ thầm kín hay những sự kiện diễn ra ngoài tầm mắt của mình.
- Điểm nhìn ngôi thứ ba
- Người kể chuyện ẩn mình, giấu mặt, gọi tên các nhân vật bằng tên gọi hoặc các đại từ 'hắn', 'chị ấy', 'ông lão'.
- Dấu hiệu nhận biết điểm nhìn ngôi thứ ba
- Không xuất hiện đại từ 'tôi'; tác giả đứng ngoài quan sát và gọi tên các đối tượng một cách khách quan.
- Tác dụng của điểm nhìn ngôi thứ ba toàn tri
- Bao quát toàn cảnh, tự do di chuyển qua không gian, thời gian và thấu suốt mọi ngóc ngách tâm lý nhân vật.
- Điểm nhìn bên ngoài (External focalization)
- Người kể đứng ngoài nhân vật, chỉ miêu tả hành động, lời nói, cử chỉ, ngoại hình mà không đi sâu vào thế giới nội tâm.
- Cách nhận diện điểm nhìn bên ngoài
- Văn bản chủ yếu dùng câu trần thuật khách quan ghi lại diện mạo, hành vi và âm thanh, giống như máy quay phim ghi hình.
- Tác dụng của điểm nhìn bên ngoài
- Tạo tính khách quan, trung lập, gợi mở cho người đọc tự quan sát, suy ngẫm và phán đoán tính cách nhân vật.
- Điểm nhìn bên trong (Internal focalization)
- Sự trần thuật được lọc qua lăng kính cảm xúc, suy tưởng, cảm giác và dòng tâm trạng của chính nhân vật.
- Cách nhận diện điểm nhìn bên trong
- Xuất hiện nhiều từ ngữ chỉ cảm giác, suy nghĩ, độc thoại nội tâm hoặc ngôn ngữ nửa trực tiếp của nhân vật.
- Tác dụng của điểm nhìn bên trong
- Tái hiện chiều sâu tâm lý, làm bật lên xung đột giằng xé nội tâm và tăng tính nhân văn, thấu hiểu nhân vật.
- Điểm nhìn toàn tri (Zero focalization)
- Người kể chuyện biết nhiều hơn nhân vật, thông suốt quá khứ, hiện tại, tương lai và nội tâm mọi nhân vật.
- Dấu hiệu điểm nhìn toàn tri
- Người kể đưa ra những bình luận, dự báo trước diễn biến tương lai hoặc giải thích rõ nguồn cơn suy nghĩ mà nhân vật chưa tự ý thức.
- Điểm nhìn hạn tri (Limited focalization)
- Người kể chỉ biết ngang bằng hoặc ít hơn nhân vật; mọi quan sát chỉ đóng khung trong giới hạn một chủ thể cụ thể.
- Dấu hiệu điểm nhìn hạn tri
- Thông tin về các biến cố hay tâm trạng người khác chỉ hé lộ dần theo bước chân trải nghiệm và phán đoán của nhân vật dẫn đường.
- Điểm nhìn không gian
- Vị trí địa lý, cự ly xa hay gần, góc nhìn từ trên cao xuống hay từ dưới lên mà người kể lựa chọn để miêu tả cảnh vật.
- Điểm nhìn thời gian
- Khoảng cách giữa thời điểm xảy ra sự việc và thời điểm câu chuyện được kể lại (điểm nhìn hồi tưởng hay đồng thời).
- Điểm nhìn tâm lý - đạo đức
- Thái độ, lập trường tư tưởng, định hướng giá trị đạo đức mà tác giả hoặc nhân vật dùng để phán xét hiện thực.
- Sự luân phiên/chuyển dịch điểm nhìn
- Hiện tượng tác giả liên tục thay đổi góc nhìn giữa người kể chuyện và nhân vật, hoặc giữa các nhân vật với nhau trong một đoạn văn.
- Cách nhận diện sự luân phiên điểm nhìn
- Đọc kĩ sự thay đổi giọng điệu: từ giọng kể khách quan đột ngột chuyển sang giọng băn khoăn, cảm thán mang màu sắc nội tâm nhân vật.
- Ý nghĩa nghệ thuật của chuyển dịch điểm nhìn
- Tạo tính đa thanh, đa chiều cho tác phẩm, tránh sự đơn điệu và giúp hiện thực được soi chiếu toàn diện, sâu sắc.
- Ngôn ngữ nửa trực tiếp liên quan thế nào đến điểm nhìn?
- Là hình thức người kể mượn lời của mình nhưng dùng ngữ điệu, từ ngữ và điểm nhìn tâm lý của chính nhân vật để biểu đạt.
- Bước 1 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
- Xác định ngôi kể: tìm kiếm chủ ngữ dẫn dắt câu chuyện là 'tôi' (ngôi 1) hay ẩn danh (ngôi 3).
- Bước 2 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
- Xác định tiêu cự: câu chuyện đang được quan sát từ bên ngoài bề mặt hành vi hay được nhìn thấu qua nội tâm nhân vật.
- Bước 3 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
- Đo lường mức độ thấu thị: người kể biết tuốt mọi chuyện (toàn tri) hay chỉ biết trong phạm vi hữu hạn (hạn tri).
- Bước 4 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
- Phát hiện sự biến hóa: kiểm tra xem điểm nhìn có đứng yên một chỗ hay dịch chuyển linh hoạt giữa các đối tượng.
- Công thức mở đoạn khi phân tích điểm nhìn trong NLVH
- Nhà văn [Tên] đã rất tài hoa khi lựa chọn điểm nhìn [ngôi/loại điểm nhìn], tạo nên lăng kính trần thuật độc đáo cho đoạn trích.
- Công thức phân tích tác dụng điểm nhìn tới nội dung
- Thông qua điểm nhìn [bên trong/ngôi thứ...], tác giả không chỉ soi sáng ngóc ngách tâm trạng của [nhân vật] mà còn làm bật lên [chủ đề].
- Công thức phân tích giá trị nghệ thuật của điểm nhìn
- Sự di chuyển điểm nhìn linh hoạt giữa [A] và [B] đã xóa nhòa khoảng cách giữa người kể và nhân vật, đem lại tính đa thanh cho tác phẩm.
- Điểm nhìn trần thuật trong tác phẩm 'Chí Phèo' (Nam Cao)
- Điểm nhìn ngôi thứ ba biến hóa linh hoạt, thường xuyên hòa lẫn giữa điểm nhìn của người kể với điểm nhìn nội tâm của Chí Phèo và dân làng.
- Ví dụ tiếng chửi của Chí Phèo qua điểm nhìn nghệ thuật
- Ban đầu là điểm nhìn bên ngoài ghi lại tiếng chửi, sau chuyển dịch thành điểm nhìn bên trong soi rọi bi kịch khao khát giao tiếp bị cự tuyệt.
- Điểm nhìn trần thuật trong 'Vợ nhặt' (Kim Lân)
- Ngôi thứ ba hạn tri, lăng kính chủ yếu gắn liền với điểm nhìn tâm trạng của Tràng và bà cụ Tứ trước tình cảnh đói khát.
- Ý nghĩa điểm nhìn bà cụ Tứ trong 'Vợ nhặt'
- Điểm nhìn trải đời, thấu hiểu quy luật, thấm đẫm tình thương xót và bao dung biến nỗi buồn tủi thành niềm tin hướng về tương lai.
- Điểm nhìn trần thuật trong 'Chiếc thuyền ngoài xa' (Nguyễn Minh Châu)
- Ngôi thứ nhất qua điểm nhìn của nghệ sĩ Phùng: từ cái nhìn thẩm mỹ bên ngoài đi dần tới cái nhìn nhận thức bản chất đời sống bề sâu.
- Ý nghĩa sự thay đổi cự ly điểm nhìn trong 'Chiếc thuyền ngoài xa'
- Từ điểm nhìn từ xa thấy chiếc thuyền đẹp như tranh, tiến lại gần phát hiện bạo lực gia đình, khẳng định nghệ thuật phải gắn liền với cuộc đời.
- Điểm nhìn trần thuật trong 'Hai đứa trẻ' (Thạch Lam)
- Điểm nhìn bên trong gắn liền với thế giới cảm xúc nhạy cảm, tinh tế của cô bé Liên trước phố huyện lúc chiều tàn.
- Tác dụng điểm nhìn của Liên trong 'Hai đứa trẻ'
- Làm mờ ranh giới cốt truyện biến tác phẩm thành bài thơ trữ tình đượm buồn, xót thương cho những kiếp sống lay lắt trong bóng tối.
- Mối quan hệ giữa điểm nhìn và giọng điệu
- Điểm nhìn chi phối giọng điệu; khi điểm nhìn trần thuật thay đổi thì âm hưởng và sắc thái giọng điệu cũng biến chuyển theo.
- Mối quan hệ giữa điểm nhìn và chủ đề tư tưởng
- Điểm nhìn là con đường ngắn nhất dẫn dắt người đọc tiếp cận tư tưởng nhân đạo, triết lý nhân sinh mà nhà văn gửi gắm.
- Lỗi thường gặp khi làm bài NLVH về điểm nhìn
- Nhầm lẫn giữa người kể chuyện và tác giả đời thực, hoặc chỉ gọi tên điểm nhìn mà không phân tích tác dụng biểu đạt của nó.
- Tiêu chí để đạt điểm cao khi phân tích điểm nhìn
- Chỉ ra được vị trí đặt điểm nhìn, phân tích sự dịch chuyển góc nhìn và nêu rõ hiệu quả nghệ thuật trong việc khắc họa nhân vật.
- Cụm từ đắt giá dùng để nhận xét điểm nhìn: 'Đa điểm nhìn'
- Sự kết hợp nhiều góc nhìn khác nhau để tạo nên bức tranh hiện thực phức hợp, sống động và giàu tính đối thoại.
- Cụm từ đắt giá: 'Điểm nhìn thấu thị'
- Khả năng nhìn xuyên thấu qua vẻ ngoài hành động để chạm tới tầng sâu vô thức và bản chất tâm lý sâu kín nhất.
- Cụm từ đắt giá: 'Sự hòa thanh về điểm nhìn'
- Khoảnh khắc điểm nhìn của người trần thuật và điểm nhìn của nhân vật dung hợp làm một, tạo nên tiếng nói đồng vọng sâu sắc.
- Ghi nhớ cốt lõi khi ôn thi môn Ngữ văn về điểm nhìn
- Bao giờ cũng trả lời đủ 3 câu: Tác giả nhìn từ đâu? Nhìn bằng con mắt của ai? Cách nhìn ấy giúp ta hiểu sâu sắc thêm điều gì?