Điểm nhìn trong văn học

Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này

Este conjunto explica o conceito de ponto de vista na literatura, ensinando a identificar e analisar diferentes tipos de perspectivas narrativas para provas e redações.

50 thẻ Tiếng Việt Cấp độ: Phổ thông Trào lưu văn học Đã xuất bản
Phiên bản đầy đủ hơn của bộ thẻ này: Bản chất của điểm nhìn (50 thẻ)
Chạm vào thẻ để lật

Thẻ · 50

Điểm nhìn trần thuật là gì?
Vị trí, cự ly và lăng kính mà người kể chuyện sử dụng để quan sát, thấu thị và miêu tả thế giới nhân vật cùng các sự kiện trong tác phẩm.
Bản chất cốt lõi của điểm nhìn nghệ thuật
Là phương thức biểu hiện tư tưởng, thái độ, sự đánh giá và cá tính nghệ thuật của nhà văn đối với hiện thực đời sống.
Phân biệt người kể chuyện và điểm nhìn
Người kể chuyện trả lời cho câu hỏi 'Ai nói?', còn điểm nhìn trả lời cho câu hỏi 'Ai thấy, ai cảm nhận?'.
Điểm nhìn ngôi thứ nhất (ngôi 'tôi')
Người kể chuyện trực tiếp xưng 'tôi', tham gia vào câu chuyện và kể lại những gì bản thân thấy, nghe và trải nghiệm.
Dấu hiệu nhận biết điểm nhìn ngôi thứ nhất
Sự xuất hiện trực tiếp của đại từ nhân xưng 'tôi', 'chúng tôi' trong vai trò là chủ thể dẫn chuyện.
Tác dụng của điểm nhìn ngôi thứ nhất trong bài văn
Tăng tính chân thực, trực tiếp bộc lộ nội tâm sâu kín và tạo sự đồng cảm mãnh liệt nơi người đọc.
Hạn chế của điểm nhìn ngôi thứ nhất
Tầm nhìn bị giới hạn; người kể không thể biết được suy nghĩ thầm kín hay những sự kiện diễn ra ngoài tầm mắt của mình.
Điểm nhìn ngôi thứ ba
Người kể chuyện ẩn mình, giấu mặt, gọi tên các nhân vật bằng tên gọi hoặc các đại từ 'hắn', 'chị ấy', 'ông lão'.
Dấu hiệu nhận biết điểm nhìn ngôi thứ ba
Không xuất hiện đại từ 'tôi'; tác giả đứng ngoài quan sát và gọi tên các đối tượng một cách khách quan.
Tác dụng của điểm nhìn ngôi thứ ba toàn tri
Bao quát toàn cảnh, tự do di chuyển qua không gian, thời gian và thấu suốt mọi ngóc ngách tâm lý nhân vật.
Điểm nhìn bên ngoài (External focalization)
Người kể đứng ngoài nhân vật, chỉ miêu tả hành động, lời nói, cử chỉ, ngoại hình mà không đi sâu vào thế giới nội tâm.
Cách nhận diện điểm nhìn bên ngoài
Văn bản chủ yếu dùng câu trần thuật khách quan ghi lại diện mạo, hành vi và âm thanh, giống như máy quay phim ghi hình.
Tác dụng của điểm nhìn bên ngoài
Tạo tính khách quan, trung lập, gợi mở cho người đọc tự quan sát, suy ngẫm và phán đoán tính cách nhân vật.
Điểm nhìn bên trong (Internal focalization)
Sự trần thuật được lọc qua lăng kính cảm xúc, suy tưởng, cảm giác và dòng tâm trạng của chính nhân vật.
Cách nhận diện điểm nhìn bên trong
Xuất hiện nhiều từ ngữ chỉ cảm giác, suy nghĩ, độc thoại nội tâm hoặc ngôn ngữ nửa trực tiếp của nhân vật.
Tác dụng của điểm nhìn bên trong
Tái hiện chiều sâu tâm lý, làm bật lên xung đột giằng xé nội tâm và tăng tính nhân văn, thấu hiểu nhân vật.
Điểm nhìn toàn tri (Zero focalization)
Người kể chuyện biết nhiều hơn nhân vật, thông suốt quá khứ, hiện tại, tương lai và nội tâm mọi nhân vật.
Dấu hiệu điểm nhìn toàn tri
Người kể đưa ra những bình luận, dự báo trước diễn biến tương lai hoặc giải thích rõ nguồn cơn suy nghĩ mà nhân vật chưa tự ý thức.
Điểm nhìn hạn tri (Limited focalization)
Người kể chỉ biết ngang bằng hoặc ít hơn nhân vật; mọi quan sát chỉ đóng khung trong giới hạn một chủ thể cụ thể.
Dấu hiệu điểm nhìn hạn tri
Thông tin về các biến cố hay tâm trạng người khác chỉ hé lộ dần theo bước chân trải nghiệm và phán đoán của nhân vật dẫn đường.
Điểm nhìn không gian
Vị trí địa lý, cự ly xa hay gần, góc nhìn từ trên cao xuống hay từ dưới lên mà người kể lựa chọn để miêu tả cảnh vật.
Điểm nhìn thời gian
Khoảng cách giữa thời điểm xảy ra sự việc và thời điểm câu chuyện được kể lại (điểm nhìn hồi tưởng hay đồng thời).
Điểm nhìn tâm lý - đạo đức
Thái độ, lập trường tư tưởng, định hướng giá trị đạo đức mà tác giả hoặc nhân vật dùng để phán xét hiện thực.
Sự luân phiên/chuyển dịch điểm nhìn
Hiện tượng tác giả liên tục thay đổi góc nhìn giữa người kể chuyện và nhân vật, hoặc giữa các nhân vật với nhau trong một đoạn văn.
Cách nhận diện sự luân phiên điểm nhìn
Đọc kĩ sự thay đổi giọng điệu: từ giọng kể khách quan đột ngột chuyển sang giọng băn khoăn, cảm thán mang màu sắc nội tâm nhân vật.
Ý nghĩa nghệ thuật của chuyển dịch điểm nhìn
Tạo tính đa thanh, đa chiều cho tác phẩm, tránh sự đơn điệu và giúp hiện thực được soi chiếu toàn diện, sâu sắc.
Ngôn ngữ nửa trực tiếp liên quan thế nào đến điểm nhìn?
Là hình thức người kể mượn lời của mình nhưng dùng ngữ điệu, từ ngữ và điểm nhìn tâm lý của chính nhân vật để biểu đạt.
Bước 1 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
Xác định ngôi kể: tìm kiếm chủ ngữ dẫn dắt câu chuyện là 'tôi' (ngôi 1) hay ẩn danh (ngôi 3).
Bước 2 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
Xác định tiêu cự: câu chuyện đang được quan sát từ bên ngoài bề mặt hành vi hay được nhìn thấu qua nội tâm nhân vật.
Bước 3 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
Đo lường mức độ thấu thị: người kể biết tuốt mọi chuyện (toàn tri) hay chỉ biết trong phạm vi hữu hạn (hạn tri).
Bước 4 khi nhận biết điểm nhìn trong đoạn trích
Phát hiện sự biến hóa: kiểm tra xem điểm nhìn có đứng yên một chỗ hay dịch chuyển linh hoạt giữa các đối tượng.
Công thức mở đoạn khi phân tích điểm nhìn trong NLVH
Nhà văn [Tên] đã rất tài hoa khi lựa chọn điểm nhìn [ngôi/loại điểm nhìn], tạo nên lăng kính trần thuật độc đáo cho đoạn trích.
Công thức phân tích tác dụng điểm nhìn tới nội dung
Thông qua điểm nhìn [bên trong/ngôi thứ...], tác giả không chỉ soi sáng ngóc ngách tâm trạng của [nhân vật] mà còn làm bật lên [chủ đề].
Công thức phân tích giá trị nghệ thuật của điểm nhìn
Sự di chuyển điểm nhìn linh hoạt giữa [A] và [B] đã xóa nhòa khoảng cách giữa người kể và nhân vật, đem lại tính đa thanh cho tác phẩm.
Điểm nhìn trần thuật trong tác phẩm 'Chí Phèo' (Nam Cao)
Điểm nhìn ngôi thứ ba biến hóa linh hoạt, thường xuyên hòa lẫn giữa điểm nhìn của người kể với điểm nhìn nội tâm của Chí Phèo và dân làng.
Ví dụ tiếng chửi của Chí Phèo qua điểm nhìn nghệ thuật
Ban đầu là điểm nhìn bên ngoài ghi lại tiếng chửi, sau chuyển dịch thành điểm nhìn bên trong soi rọi bi kịch khao khát giao tiếp bị cự tuyệt.
Điểm nhìn trần thuật trong 'Vợ nhặt' (Kim Lân)
Ngôi thứ ba hạn tri, lăng kính chủ yếu gắn liền với điểm nhìn tâm trạng của Tràng và bà cụ Tứ trước tình cảnh đói khát.
Ý nghĩa điểm nhìn bà cụ Tứ trong 'Vợ nhặt'
Điểm nhìn trải đời, thấu hiểu quy luật, thấm đẫm tình thương xót và bao dung biến nỗi buồn tủi thành niềm tin hướng về tương lai.
Điểm nhìn trần thuật trong 'Chiếc thuyền ngoài xa' (Nguyễn Minh Châu)
Ngôi thứ nhất qua điểm nhìn của nghệ sĩ Phùng: từ cái nhìn thẩm mỹ bên ngoài đi dần tới cái nhìn nhận thức bản chất đời sống bề sâu.
Ý nghĩa sự thay đổi cự ly điểm nhìn trong 'Chiếc thuyền ngoài xa'
Từ điểm nhìn từ xa thấy chiếc thuyền đẹp như tranh, tiến lại gần phát hiện bạo lực gia đình, khẳng định nghệ thuật phải gắn liền với cuộc đời.
Điểm nhìn trần thuật trong 'Hai đứa trẻ' (Thạch Lam)
Điểm nhìn bên trong gắn liền với thế giới cảm xúc nhạy cảm, tinh tế của cô bé Liên trước phố huyện lúc chiều tàn.
Tác dụng điểm nhìn của Liên trong 'Hai đứa trẻ'
Làm mờ ranh giới cốt truyện biến tác phẩm thành bài thơ trữ tình đượm buồn, xót thương cho những kiếp sống lay lắt trong bóng tối.
Mối quan hệ giữa điểm nhìn và giọng điệu
Điểm nhìn chi phối giọng điệu; khi điểm nhìn trần thuật thay đổi thì âm hưởng và sắc thái giọng điệu cũng biến chuyển theo.
Mối quan hệ giữa điểm nhìn và chủ đề tư tưởng
Điểm nhìn là con đường ngắn nhất dẫn dắt người đọc tiếp cận tư tưởng nhân đạo, triết lý nhân sinh mà nhà văn gửi gắm.
Lỗi thường gặp khi làm bài NLVH về điểm nhìn
Nhầm lẫn giữa người kể chuyện và tác giả đời thực, hoặc chỉ gọi tên điểm nhìn mà không phân tích tác dụng biểu đạt của nó.
Tiêu chí để đạt điểm cao khi phân tích điểm nhìn
Chỉ ra được vị trí đặt điểm nhìn, phân tích sự dịch chuyển góc nhìn và nêu rõ hiệu quả nghệ thuật trong việc khắc họa nhân vật.
Cụm từ đắt giá dùng để nhận xét điểm nhìn: 'Đa điểm nhìn'
Sự kết hợp nhiều góc nhìn khác nhau để tạo nên bức tranh hiện thực phức hợp, sống động và giàu tính đối thoại.
Cụm từ đắt giá: 'Điểm nhìn thấu thị'
Khả năng nhìn xuyên thấu qua vẻ ngoài hành động để chạm tới tầng sâu vô thức và bản chất tâm lý sâu kín nhất.
Cụm từ đắt giá: 'Sự hòa thanh về điểm nhìn'
Khoảnh khắc điểm nhìn của người trần thuật và điểm nhìn của nhân vật dung hợp làm một, tạo nên tiếng nói đồng vọng sâu sắc.
Ghi nhớ cốt lõi khi ôn thi môn Ngữ văn về điểm nhìn
Bao giờ cũng trả lời đủ 3 câu: Tác giả nhìn từ đâu? Nhìn bằng con mắt của ai? Cách nhìn ấy giúp ta hiểu sâu sắc thêm điều gì?

Các phiên bản khác của chủ đề này