Bản chất của điểm nhìn

Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này

Bộ thẻ ghi nhớ về bản chất và các loại điểm nhìn nghệ thuật trong tác phẩm văn học, dành cho học sinh học môn Ngữ văn.

50 thẻ Tiếng Việt Cấp độ: Phổ thông Ngữ pháp Đã xuất bản
Chạm vào thẻ để lật

Thẻ · 50

Điểm nhìn nghệ thuật là gì?
Vị trí, cự ly và góc độ mà từ đó nhà văn hay người kể chuyện quan sát, cảm nhận và trần thuật thế giới nghệ thuật.
Bản chất của điểm nhìn nghệ thuật
Thể hiện lăng kính chủ quan, phương thức nhận thức, cảm thụ hiện thực và tư tưởng nghệ thuật của tác giả đối với đời sống.
Mối quan hệ giữa người kể chuyện và điểm nhìn
Người kể chuyện là chủ thể phát ngôn, còn điểm nhìn là góc độ tri giác và ý thức mà chủ thể ấy dùng để tái hiện câu chuyện.
Điểm nhìn bên ngoài là gì?
Góc nhìn đặt bên ngoài nhân vật, chỉ miêu tả hành động, ngoại hình và lời nói khách quan mà không trực tiếp thấu suốt nội tâm.
Điểm nhìn bên trong là gì?
Góc nhìn thâm nhập sâu vào thế giới nội tâm, tái hiện trực tiếp suy nghĩ, cảm xúc, tâm lý và ý thức của nhân vật.
Điểm nhìn không gian
Vị trí vật lý cụ thể, cự ly xa gần hay góc độ cao thấp mà chủ thể dùng để quan sát không gian và sự việc được miêu tả.
Điểm nhìn thời gian
Khoảng cách thời gian giữa thời điểm câu chuyện diễn ra và thời điểm trần thuật, có thể hồi tưởng, đồng hiện hoặc dự báo.
Điểm nhìn tâm lý
Sự định hướng cảm xúc, đánh giá chủ quan và rung cảm nội tâm của chủ thể kể chuyện đối với đối tượng được miêu tả.
Điểm nhìn tư tưởng (ý thức hệ)
Hệ giá trị, quan điểm triết học, đạo đức và thế giới quan chi phối cách đánh giá con người và hiện thực của tác phẩm.
Điểm nhìn toàn tri (biết hết)
Người kể chuyện đứng ở vị trí thượng đế, thấu hiểu tường tận mọi hành vi, quá khứ, tương lai và nội tâm mọi nhân vật.
Điểm nhìn hạn tri (giới hạn)
Tri giác bị giới hạn trong tầm hiểu biết và trải nghiệm của một hoặc vài nhân vật nhất định trong tác phẩm.
Điểm nhìn ngôi thứ nhất
Người kể xưng tôi, câu chuyện được soi chiếu và giới hạn qua trải nghiệm, cảm xúc chủ quan của chính nhân vật này.
Điểm nhìn ngôi thứ ba
Người kể giấu mình, gọi tên nhân vật, có thể linh hoạt chuyển từ quan sát khách quan sang thâm nhập sâu vào tâm lý.
Hiện tượng dịch chuyển điểm nhìn
Sự thay đổi linh hoạt góc quan sát từ nhân vật này sang nhân vật khác, hoặc từ bên ngoài vào bên trong trong cùng tác phẩm.
Điểm nhìn đa giọng điệu / phức thanh
Tác phẩm đan cài nhiều điểm nhìn bình đẳng, không áp đặt chân lý duy nhất, tạo nên đối thoại tư tưởng đa chiều.
Sự khác biệt giữa người trần thuật và điểm nhìn
Người trần thuật trả lời cho câu hỏi 'Ai nói?', còn điểm nhìn trả lời cho câu hỏi 'Ai thấy, ai cảm nhận?'.
Điểm nhìn khách quan hoá
Lối miêu tả giữ khoảng cách lạnh lùng, trung tính như một chiếc máy quay, để sự việc tự bộc lộ bản chất.
Điểm nhìn chủ quan hoá
Mọi cảnh vật, biến cố đều bị khúc xạ và nhuốm màu sắc cảm xúc, tâm trạng và phán đoán của nhân vật quan sát.
Lời nửa trực tiếp và điểm nhìn
Hình thức ngôn ngữ giao thoa, trong đó lời của người kể chuyện mang theo điểm nhìn, ngữ điệu và tâm lý của nhân vật.
Tác động của điểm nhìn đến cấu trúc cốt truyện
Điểm nhìn quyết định thứ tự bộc lộ thông tin, tạo sự kịch tính, bất ngờ hoặc chiều sâu phân tích tâm lý.
Điểm nhìn ngây thơ (naive narrator)
Sử dụng lăng kính của trẻ em hoặc người khờ khạo để nhìn đời sống, tạo hiệu ứng gián cách và châm biếm sâu cay.
Khoảng cách trần thuật
Cự ly thẩm mỹ giữa người kể và đối tượng miêu tả, có thể đồng cảm gần gũi hoặc mỉa mai xa cách.
Điểm nhìn cận cảnh (close-up)
Quan sát tỉ mỉ, chi tiết từng cử chỉ, nét mặt, chi tiết vi mô nhằm làm nổi bật tâm trạng hoặc ý nghĩa biểu tượng.
Điểm nhìn viễn cảnh (panoramic)
Bao quát bức tranh đời sống rộng lớn, đám đông, bối cảnh lịch sử từ một tầm cao hoặc cự ly xa.
Ý nghĩa thẩm mỹ của điểm nhìn
Định hình phong cách tác giả, mở rộng biên độ phản ánh hiện thực và mang đến những phát hiện độc đáo về con người.
Điểm nhìn dòng ý thức
Bám sát dòng chảy liên tục, phi logic của suy nghĩ, ký ức và liên tưởng diễn ra bên trong tâm trí nhân vật.
Điểm nhìn của tác giả ngầm ẩn
Thái độ, lập trường tư tưởng bao trùm toàn bộ văn bản do người đọc tự suy ra chứ không phát ngôn trực tiếp.
Sự đan xen điểm nhìn thời gian
Kỹ thuật đan cài quá khứ, hiện tại và tương lai nhằm soi chiếu nhân vật dưới nhiều chiều kích thời gian khác nhau.
Điểm nhìn ngoại diệt (heterodiegetic)
Điểm nhìn của người kể không hề tham gia vào câu chuyện với tư cách một nhân vật hành động.
Điểm nhìn đồng diệt (homodiegetic)
Điểm nhìn của người kể đồng thời là một nhân vật trực tiếp hiện diện và trải nghiệm trong thế giới truyện kể.
Điểm nhìn tự sự truyền thống
Thường cố định, mang tính toàn tri khách quan, định hướng bạn đọc theo quan niệm đạo đức rõ ràng của tác giả.
Điểm nhìn tự sự hiện đại
Thường phân mảnh, đa tầng, mang tính hạn tri và hoài nghi, thúc đẩy người đọc chủ động đồng sáng tạo ý nghĩa.
Tính chủ quan của điểm nhìn
Hiện thực trong văn học không bao giờ là nguyên bản mà luôn được tái tạo qua lăng kính nhận thức của chủ thể.
Vai trò của điểm nhìn trong việc xây dựng nhân vật
Giúp nhân vật bộc lộ chiều sâu tính cách, mâu thuẫn nội tâm hoặc soi chiếu tính cách qua góc nhìn của nhân vật khác.
Điểm nhìn trùng phức
Một sự kiện đơn lẻ được kể lại hoặc soi chiếu nhiều lần qua các điểm nhìn của các nhân vật khác nhau.
Mặt trái của điểm nhìn hạn tri
Thông tin mang tính phiến diện, thiếu độ tin cậy tuyệt đối, đòi hỏi người đọc phải tự kiểm chứng và đối chiếu.
Mối quan hệ giữa điểm nhìn và giọng điệu
Điểm nhìn quy định thái độ và cảm xúc, từ đó trực tiếp hình thành nên giọng điệu trần thuật đặc trưng của văn bản.
Điểm nhìn nghịch dị (grotesque)
Quan sát thế giới qua sự méo mó, phóng đại, kỳ ảo để lột trần bản chất phi lý hoặc góc khuất của xã hội.
Sự linh hoạt của điểm nhìn trong truyện ngắn Nam Cao
Thường xuyên chuyển hóa giữa điểm nhìn bên ngoài khách quan và điểm nhìn bên trong đầy xót xa của nhân vật.
Điểm nhìn trần thuật phi cá thể
Góc nhìn chung của một tập thể, cộng đồng, mang tiếng nói dư luận hoặc tâm thức văn hóa số đông.
Khái niệm tiêu cự hóa (focalization) của Gérard Genette
Thuật ngữ hiện đại chỉ sự điều tiết thông tin tự sự thông qua lăng kính nhận thức và cảm thụ nhất định.
Tiêu cự hóa không (zero focalization)
Tương đương điểm nhìn toàn tri; người kể chuyện biết nhiều hơn bất kỳ nhân vật nào trong tác phẩm.
Tiêu cự hóa bên trong (internal focalization)
Người kể chuyện chỉ biết và nói những gì mà nhân vật trọng tâm nhìn thấy, suy nghĩ và cảm nhận.
Tiêu cự hóa bên ngoài (external focalization)
Người kể biết ít hơn nhân vật; chỉ quan sát bề ngoài hành vi mà không giải thích được động cơ nội tâm.
Điểm nhìn đạo đức
Sự phán xét đúng sai, thiện ác đối với hành vi của nhân vật ẩn sau cách dẫn dắt câu chuyện.
Hiện tượng trượt điểm nhìn
Sự hòa lẫn tinh vi, khó tách bạch giữa ý thức của tác giả/người kể và ý thức của nhân vật trong cùng đoạn văn.
Tác động của điểm nhìn tới cảm thụ người đọc
Dẫn dắt cảm xúc, buộc người đọc nhập vai, chia sẻ góc nhìn hoặc chủ động phản biện với lời kể.
Điểm nhìn hồi cố
Người kể đứng ở hiện tại nhìn lại quá khứ với tâm thế từng trải, trầm tĩnh và suy ngẫm chiêm nghiệm.
Điểm nhìn đồng thời
Góc nhìn bắt kịp từng khoảnh khắc sự việc đang diễn ra, mang lại cảm giác chân thực và tức thời.
Chức năng khám phá của điểm nhìn
Mỗi phát kiến về điểm nhìn mới mở ra một cách tiếp cận và diễn giải hoàn toàn mới về bản chất con người.

Các phiên bản khác của chủ đề này

Bộ thẻ liên quan

Xem thêm trong Ngữ pháp →