Môi trường
Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này
Bộ thẻ ghi nhớ cung cấp các khái niệm cốt lõi về môi trường và sinh thái học bằng tiếng Việt, phù hợp cho học sinh.
Chạm vào thẻ để lật
Thẻ · 52
- Môi trường
- Hệ thống các yếu tố vật chất tự nhiên và nhân tạo có tác động đối với sự tồn tại và phát triển của con người và sinh vật.
- Sinh quyển
- Quyển của Trái Đất nơi sinh vật sinh sống, bao gồm phần dưới của khí quyển, toàn bộ thủy quyển và phần trên của thạch quyển.
- Hệ sinh thái
- Hệ thống hoàn chỉnh gồm quần xã sinh vật tương tác mật thiết với sinh cảnh vật lý xung quanh thông qua các dòng vật chất và năng lượng.
- Quần xã sinh vật
- Tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau, cùng sống trong một không gian và thời gian nhất định.
- Quần thể sinh vật
- Tập hợp các cá thể cùng loài, cùng sinh sống trong một khoảng không gian xác định và có khả năng giao phối sinh ra thế hệ sau.
- Sinh cảnh (Biotop)
- Môi trường vật lý vô sinh cung cấp điều kiện sống cụ thể cho một quần xã sinh vật nhất định.
- Đa dạng sinh học
- Sự phong phú về nguồn gen, giống loài sinh vật và các hệ sinh thái khác nhau trên Trái Đất.
- Chuỗi thức ăn
- Dãy các loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau, mỗi loài là một mắt xích tiêu thụ loài đứng trước và bị loài đứng sau tiêu thụ.
- Lưới thức ăn
- Hệ thống phức tạp gồm nhiều chuỗi thức ăn có chung các mắt xích, đan xen lẫn nhau trong hệ sinh thái.
- Bậc dinh dưỡng
- Vị trí của một nhóm sinh vật trong chuỗi thức ăn, phân loại dựa theo cách thức lấy năng lượng (sản xuất, tiêu thụ, phân giải).
- Sinh vật sản xuất
- Sinh vật có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô sinh thông qua quang hợp hoặc hóa tổng hợp, chủ yếu là thực vật.
- Sinh vật tiêu thụ
- Sinh vật dị dưỡng không thể tự tạo thức ăn, phải lấy năng lượng từ việc tiêu thụ các sinh vật khác.
- Sinh vật phân giải
- Sinh vật dị dưỡng (chủ yếu là vi khuẩn và nấm) phân hủy xác chết hữu cơ thành các chất vô cơ trả lại môi trường.
- Ổ sinh thái
- Không gian sinh thái bao gồm toàn bộ các điều kiện môi trường và vai trò chức năng mà một loài có thể tồn tại và phát triển.
- Sức tải sinh thái
- Quy mô dân số tối đa của một loài mà môi trường có thể duy trì vô thời hạn mà không làm suy thoái tài nguyên.
- Chu trình sinh địa hóa
- Quá trình trao đổi và tuần hoàn liên tục của các nguyên tố hóa học giữa môi trường vô sinh và sinh vật sống.
- Chu trình carbon
- Sự luân chuyển liên tục của nguyên tố carbon giữa khí quyển, sinh quyển, thủy quyển và thạch quyển qua quang hợp, hô hấp và phân hủy.
- Hiệu ứng nhà kính
- Hiện tượng bức xạ nhiệt từ bề mặt Trái Đất bị giữ lại bởi các khí trong khí quyển, làm ấm tầng đối lưu và bề mặt địa cầu.
- Khí nhà kính
- Các khí trong khí quyển có khả năng hấp thụ và phát ra bức xạ hồng ngoại, gồm hơi nước, CO2, CH4, N2O và O3.
- Biến đổi khí hậu
- Sự thay đổi dài hạn của các đặc trưng khí hậu như nhiệt độ, lượng mưa, gió, chủ yếu do hoạt động của con người gây ra.
- Hiện tượng nóng lên toàn cầu
- Sự gia tăng liên tục nhiệt độ trung bình của bề mặt Trái Đất và khí quyển do tích tụ khí nhà kính nhân tạo.
- Dấu chân carbon
- Tổng lượng khí nhà kính (chủ yếu quy đổi thành CO2) phát thải trực tiếp và gián tiếp từ hoạt động của cá nhân, tổ chức hoặc sản phẩm.
- Dấu chân sinh thái
- Đo lường lượng tài nguyên thiên nhiên và diện tích đất, nước cần thiết để duy trì mức tiêu dùng và xử lý chất thải của con người.
- Phát triển bền vững
- Sự phát triển đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.
- Kinh tế tuần hoàn
- Mô hình kinh tế nhằm giảm thiểu chất thải và khai thác tài nguyên bằng cách tái chế, sửa chữa, tái sử dụng và chia sẻ vật liệu.
- Tài nguyên tái tạo
- Nguồn tài nguyên thiên nhiên có thể tự bổ sung hoặc phục hồi qua các quá trình tự nhiên trong khoảng thời gian ngắn (nắng, gió, sinh khối).
- Tài nguyên không tái tạo
- Nguồn tài nguyên có trữ lượng hữu hạn và mất hàng triệu năm để hình thành, như dầu mỏ, than đá và khoáng sản.
- Năng lượng hóa thạch
- Năng lượng thu được từ việc đốt cháy nhiên liệu hóa thạch hình thành từ xác sinh vật cổ xưa, chứa hàm lượng carbon cao.
- Ô nhiễm môi trường
- Sự biến đổi tính chất vật lý, hóa học, sinh học của môi trường vượt ngưỡng cho phép, gây hại cho con người và hệ sinh thái.
- Ô nhiễm không khí
- Sự hiện diện của các chất lạ hoặc sự biến đổi thành phần không khí gây nguy hại cho sức khỏe và khí hậu.
- Bụi mịn (PM2.5)
- Các hạt bụi thể rắn hoặc lỏng lơ lửng trong không khí có đường kính khí động học nhỏ hơn hoặc bằng 2,5 micromét.
- Ô nhiễm nguồn nước
- Hiện tượng các vùng nước ngọt hoặc biển bị thay đổi thành phần và chất lượng do độc chất, vi sinh vật hoặc rác thải.
- Hiện tượng phú dưỡng
- Sự tích tụ quá mức chất dinh dưỡng (nitơ, phospho) trong nước làm bùng phát tảo, giảm lượng oxy hòa tan và hủy hoại thủy sinh.
- Nhu cầu oxy sinh hóa (BOD)
- Lượng oxy hòa tan cần thiết để vi sinh vật hiếu khí phân hủy các chất hữu cơ trong một thể tích nước xác định.
- Ô nhiễm đất
- Sự suy giảm chất lượng đất do tích tụ hóa chất độc hại, thuốc trừ sâu, kim loại nặng hoặc chất thải khó phân hủy.
- Sự suy thoái đất
- Sự suy giảm khả năng sản xuất sinh học hoặc kinh tế của đất do xói mòn, nhiễm mặn hoặc biến đổi khí hậu.
- Hoang mạc hóa
- Quá trình đất đai ở vùng khô hạn suy thoái dần thành hoang mạc do khí hậu khô hạn kéo dài và khai thác quá mức.
- Mưa axit
- Hiện tượng nước mưa có độ pH dưới 5.6 do hòa tan các khí ô nhiễm oxit lưu huỳnh (SO2) và oxit nitơ (NOx).
- Khí ngột (Smog quang hóa)
- Hỗn hợp ô nhiễm khí quyển dạng sương mù độc hại sinh ra từ phản ứng giữa ánh sáng Mặt Trời với NOx và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi.
- Tầng ozone
- Lớp khí quyển nằm ở tầng bình lưu chứa nồng độ ozone cao, có vai trò hấp thụ phần lớn bức xạ cực tím (UV) độc hại từ Mặt Trời.
- Khí CFC (Chlorofluorocarbon)
- Nhóm hợp chất hữu cơ nhân tạo từng được dùng làm chất làm lạnh, là nguyên nhân chính phá hủy tầng ozone.
- Chất dẻo / Rác thải nhựa
- Vật liệu tổng hợp polyme khó phân hủy sinh học, tồn tại hàng trăm năm trong môi trường tự nhiên gây ô nhiễm nghiêm trọng.
- Vi nhựa (Microplastics)
- Các mảnh nhựa nhỏ có kích thước dưới 5 milimét, dễ dàng xâm nhập vào chuỗi thức ăn và gây hại cho sinh vật biển.
- Tích lũy sinh học (Bioaccumulation)
- Sự tích tụ liên tục của các chất độc hại (như thuốc trừ sâu, kim loại nặng) trong các mô sống của sinh vật qua thời gian.
- Khuếch đại sinh học (Biomagnification)
- Hiện tượng nồng độ độc chất tăng dần ở các bậc dinh dưỡng cao hơn trong chuỗi thức ăn.
- Loài du nhập xâm lấn
- Loài ngoại lai phát triển bùng nổ, lấn át và gây nguy hại đến sự tồn tại của các loài bản địa và phá vỡ cân bằng sinh thái.
- Dịch vụ hệ sinh thái
- Những lợi ích trực tiếp và gián tiếp mà con người nhận được từ tự nhiên, gồm dịch vụ cung cấp, điều tiết, văn hóa và hỗ trợ.
- Rừng phòng hộ
- Rừng được bảo vệ chủ yếu để chắn gió, chống xói mòn, bảo vệ nguồn nước và giảm nhẹ thiên tai tự nhiên.
- Rạn san hô
- Hệ sinh thái biển dưới nước đặc trưng bởi khung canxi cacbonat do san hô tiết ra, là nơi cư trú phong phú nhất của sinh vật đại dương.
- Đất ngập nước (Wetland)
- Vùng đất trũng bão hòa nước thường xuyên hoặc theo mùa, đóng vai trò như bể lọc nước tự nhiên và nơi sinh sản của sinh vật.
- Đánh giá tác động môi trường (ĐTM)
- Quá trình dự báo, nhận diện và đánh giá các tác động tiềm ẩn của một dự án phát triển đối với môi trường tự nhiên và xã hội.
- Trung hòa carbon (Net Zero)
- Trạng thái cân bằng giữa lượng khí nhà kính thải vào khí quyển và lượng khí nhà kính được loại bỏ khỏi khí quyển.