Những nhận định văn học bất hủ

Thẻ · 50

Văn học là nhân học

M. Gorki. Văn học lấy con người làm đối tượng trung tâm, khám phá thế giới tâm hồn và hướng tới bồi đắp nhân tính, giá trị nhân bản sâu sắc.

Nghệ thuật là sự vươn tới, sự níu giữ mãi mãi cái đẹp cho cuộc đời

Nguyễn Ngọc Tư. Khẳng định sứ mệnh thiêng liêng của văn chương trong việc lưu giữ, tôn vinh vẻ đẹp cuộc sống trước dòng chảy tàn phai của thời gian.

Một tác phẩm nghệ thuật là kết quả của tình yêu

L. Tolstoy. Đề cao cội nguồn cảm xúc và lòng trắc ẩn của nhà văn; tác phẩm chỉ có sức sống bất diệt khi bắt nguồn từ tình yêu thương tha thiết với con người.

Nhà văn là người thư ký trung thành của thời đại

Honoré de Balzac. Văn học phản ánh chân thực, sinh động hiện thực lịch sử, xã hội và tâm lý con người trong một giai đoạn thời đại cụ thể.

Nghệ thuật không cần phải là ánh trăng lừa dối...

Nam Cao. Tuyên ngôn hiện thực phê phán: Văn học phải gắn chặt với hiện thực đau khổ của đời sống con người, không tô hồng hay trốn tránh sự thật.

Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có

Hoài Thanh. Khẳng định chức năng giáo dục và bồi đắp tâm hồn kỳ diệu của văn nghệ đối với thế giới cảm xúc của độc giả.

Thơ là người thư ký trung thành của những trái tim

Đuy-brây. Nhấn mạnh bản chất trữ tình của thơ ca: ghi lại chân thực, tinh tế những cung bậc cảm xúc sâu kín nhất của lòng người.

Thơ chỉ bật ra trong tim khi cuộc sống đã tràn đầy

Tố Hữu. Quá trình thai nghén và sáng tạo thơ đòi hỏi sự tích tụ mãnh liệt của trải nghiệm sống và cảm xúc nội tâm dâng trào.

Thơ là âm nhạc của tâm hồn, nhất là những tâm hồn cao cả, đa cảm

Voltaire. Đề cao tính nhạc nội tại và chiều sâu cảm xúc cao thượng, phong phú của chủ thể sáng tạo thi ca.

Văn học nằm ngoài những định luật của sự băng hoại. Chỉ mình nó không thừa nhận cái chết

Saltykov-Shchedrin. Khẳng định sức sống vĩnh cửu và giá trị tinh thần trường tồn của các kiệt tác văn học qua thời gian.

Chi tiết nhỏ làm nên nhà văn lớn

M. Gorki. Đề cao vai trò then chốt của chi tiết nghệ thuật sắc đắt, cô đọng để thể hiện tư tưởng sâu sắc và tài năng bậc thầy.

Tác phẩm văn học chân chính bao giờ cũng là tiếng thét đòi quyền sống

Nguyễn Minh Châu. Khẳng định giá trị nhân đạo cốt lõi của tác phẩm nghệ thuật: bảo vệ quyền sống, phẩm giá và hạnh phúc con người.

Hãy nhặt lấy chữ của đời sống mà làm nên trang viết

Chế Lan Viên. Nhà văn phải gắn bó mật thiết với ngôn ngữ và thực tiễn đời sống nhân dân để câu chữ có hơi thở và hồn cốt.

Nhà văn phải là người đi tìm những hạt ngọc ẩn giấu trong bề sâu tâm hồn con người

Nguyễn Minh Châu. Thiên chức của nhà văn là thấu thị, khám phá vẻ đẹp nhân tính khuất lấp sau những số phận bình dị, lam lũ.

Cái bình thường là cái chết của nghệ thuật

V. Hugo. Nghệ thuật đòi hỏi tính sáng tạo độc đáo, phong cách riêng biệt và sự thăng hoa, chối bỏ sự rập khuôn, đơn điệu.

Văn chương không có gì riêng sẽ không là gì cả

Sê-khốp. Nhấn mạnh yêu cầu sống còn về phong cách nghệ thuật cá nhân và sự độc đáo, mới mẻ trong sáng tác văn học.

Nếu tác giả không có lối nói riêng của mình thì người đó không bao giờ là nhà văn

L. Tolstoy. Phong cách nghệ thuật độc đáo về giọng điệu, ngôn ngữ là tiêu chuẩn quyết định tư cách một nhà văn chân chính.

Thơ khởi sự từ niềm vui và kết thúc bằng sự khôn ngoan

Robert Frost. Thơ ca bắt đầu từ cảm xúc rung động thẩm mỹ mãnh liệt và dẫn dắt người đọc tới những chiêm nghiệm triết lý sâu xa.

Nghệ thuật miêu tả cái đẹp, nhưng không phải bằng cái đẹp sẵn có mà bằng cái đẹp được tạo ra

Lessing. Nghệ thuật không sao chép nguyên mẫu thực tế mà tái tạo hiện thực qua lăng kính thẩm mỹ sáng tạo của người nghệ sĩ.

Đối với tôi, văn chương không phải là một cách đem đến cho người đọc sự thoát ly hay sự quên

Thạch Lam. Văn học là thứ khí giới thanh cao đắc lực để vừa tố cáo, thay đổi thế giới giả dối, vừa làm lòng người thêm trong sạch.

Thi sĩ không viết chữ trên giấy mà viết trên tâm hồn người đọc

Xuân Diệu. Thơ ca chân chính tạo nên sự đồng cảm sâu sắc, khắc ghi tình cảm và tư tưởng vào tâm khảm thế hệ bạn đọc.

Thơ là tiếng lòng

Diệp Tiếp. Bản chất nguyên thủy của thơ là bộc lộ chân thành, trực tiếp nội tâm, suy tư và tình cảm sâu xa của con người.

Câu thơ hay là câu thơ có sức lay động những góc sâu thẳm nhất của trái tim con người

Lê Đạt. Đánh giá chất lượng của thi phẩm qua sức truyền cảm xúc mãnh liệt và khả năng cộng hưởng tâm hồn với độc giả.

Văn học thực chất là cuộc đối thoại giữa nhà văn và bạn đọc

Bakhtin. Tác phẩm văn học không khép kín mà tồn tại, tái sinh qua hoạt động tiếp nhận, đồng sáng tạo tích cực của người đọc.

Một người nghệ sĩ chân chính phải là một nhà nhân đạo từ trong cốt tủy

Sê-khốp. Tư tưởng nhân văn, lòng yêu thương con người tha thiết là phẩm chất tiên quyết và nền tảng của tài năng nghệ thuật.

Văn học không quan tâm đến những điều bất biến, nó sinh ra từ những vết thương chưa lành

Nguyễn Du / Tư tưởng phương Đông. Khẳng định văn chương khởi phát từ nỗi đau đời, bi kịch nhân sinh và khát khao hàn gắn tổn thương.

Không có câu chuyện nào buồn hơn câu chuyện không có lối thoát

Pautopxki. Tác phẩm văn học chân chính dẫu viết về bi kịch vẫn phải thắp lên niềm tin, hy vọng và hướng con người đến ánh sáng.

Niềm vui của nhà văn chân chính là niềm vui của người mở đường vào cái đẹp

Pautopxki. Sứ mệnh vinh quang của người cầm bút là khám phá thế giới tinh thần, dẫn dắt con người chạm tới vẻ đẹp Chân - Thiện - Mĩ.

Không có nghệ thuật nào có thể tách rời khỏi cội nguồn dân tộc

Bê-lin-xki. Tính dân tộc là gốc rễ sống còn; tác phẩm vĩ đại mang tầm nhân loại luôn đâm chồi từ bản sắc văn hóa của một dân tộc.

Văn học giúp con người hiểu được bản thân mình, nâng cao niềm tin vào bản thân

M. Gorki. Chức năng tự nhận thức và thanh lọc tâm hồn của văn chương, tiếp thêm nghị lực và khát vọng sống cho con người.

Nhà văn không có quyền nhìn sự vật một cách hời hợt

Nguyễn Minh Châu. Đòi hỏi nhà văn phải đào sâu suy ngẫm, thấu thị đa chiều vào bản chất hiện thực thay vì quan sát bề nổi giản đơn.

Một nhà văn vĩ đại luôn là một nhà triết học lớn

Diderot. Tác phẩm văn chương bất hủ luôn chứa đựng tầm khái quát sâu sắc về quy luật nhân sinh và bản chất tồn tại của thế giới.

Thơ là một sự bộc lộ bất chợt của cảm xúc mãnh liệt được nhớ lại trong yên tĩnh

William Wordsworth. Quy trình sáng tạo thơ ca kết hợp nhuần nhuyễn giữa cảm xúc trực tiếp, mãnh liệt và sự chiêm nghiệm, gọt giũa lý trí.

Mỗi tác phẩm nghệ thuật phải là một phát minh về hình thức và một khám phá về nội dung

Leonid Leonov. Tác phẩm lớn đòi hỏi sự thống nhất hoàn mỹ giữa sự cách tân nghệ thuật táo bạo và tư tưởng nội dung sâu sắc.

Hình tượng nghệ thuật là bức tranh về đời sống nhưng được tái tạo qua trí tưởng tượng

Timofeev. Bản chất của hình tượng: dung hợp giữa tính chân thực của cuộc sống khách quan và sự sáng tạo hư cấu chủ quan của nhà văn.

Văn học là ngọn đèn dẫn đường chiếu sáng những nẻo đường tăm tối của cuộc đời

Lỗ Tấn. Nhấn mạnh vai trò khai sáng, thức tỉnh lương tri và khơi dậy ý thức phản kháng, tự cường của văn nghệ.

Tác phẩm văn học là một sinh mệnh sống

Bi-ê-lin-xki. Tác phẩm là một chỉnh thể hữu cơ toàn vẹn, vận động và tiếp tục sinh sôi ý nghĩa qua các thế hệ người đọc tiếp nhận.

Sự cẩu thả trong văn chương là một đê tiện

Nam Cao. Nhấn mạnh đạo đức nghề nghiệp và sự nghiêm túc tuyệt đối của nhà văn trong quá trình lao động sáng tạo chữ nghĩa.

Chữ bầu lên nhà thơ

Lê Đạt. Tầm quan trọng của lao động ngôn từ: nhà thơ khẳng định vị thế và tài năng bằng việc cách tân, sáng tạo tiếng mẹ đẻ.

Nghệ thuật là câu trả lời của con người trước sự tàn nhẫn của số phận

Albert Camus. Văn chương là phương thức phản kháng tinh thần mạnh mẽ giúp con người khẳng định phẩm giá trước sự phi lý của cuộc đời.

Nhà văn tồn tại để nói lên tiếng nói của những người câm lặng

Tư tưởng nhân đạo hiện đại. Sứ mệnh của người cầm bút là đồng cảm, lên tiếng bênh vực tầng lớp yếu thế và những số phận bị lãng quên.

Văn học là lịch sử tâm hồn của một dân tộc

Belinsky. Khẳng định văn chương ghi lại chân thực và sâu sắc nhất đời sống tinh thần, khát vọng và tâm thức của một cộng đồng dân tộc.

Cái đẹp cứu rỗi thế giới

Dostoevsky. Đề cao sức mạnh cảm hóa, thanh lọc tinh thần của cái đẹp và nghệ thuật chân chính trước cái ác và sự băng hoại đạo đức.

Thơ là hạt ngọc kết tụ từ biển cả cuộc đời

Xuân Diệu. Thơ ca chắt lọc tinh hoa từ muôn mặt trải nghiệm đời sống thường nhật, cô đọng thành giá trị thẩm mỹ lung linh.

Tình huống truyện là một lát cắt của sự sống, qua đó thấy được cả thân cây

Nguyễn Minh Châu. Tầm quan trọng của tình huống truyện: điểm hội tụ mâu thuẫn bộc lộ rõ nét tính cách nhân vật và chủ đề tư tưởng.

Nhà văn phải có một đôi mắt biết nhìn thấu qua lớp bụi trần của cuộc đời

I. Turgenev. Năng lực quan sát tinh tế và khả năng thấu thị tâm hồn của nhà văn trước những biến chuyển nhỏ nhất của nhân sinh.

Chỉ có trái tim mới thấy rõ; cái cốt yếu vô hình trong mắt trần

Antoine de Saint-Exupéry. Nghệ thuật đòi hỏi sự rung cảm chân thành của trái tim để thấu cảm những chân lý vô hình của cuộc sống.

Nhà văn biến những điều riêng tư thành mối quan tâm chung của nhân loại

G. Hesse. Khả năng phổ quát hóa: từ cảm xúc cá nhân sâu kín, nhà văn chạm đến những vấn đề cốt lõi của kiếp người.

Nhịp điệu là hơi thở của bài thơ

Maiakôpxki. Tính nhạc và nhịp điệu tổ chức nên cấu trúc thi ca, trực tiếp biểu đạt mạch đập cảm xúc và tư tưởng tác giả.

Trang sách đóng lại là lúc tác phẩm thực sự bắt đầu sống

Tư tưởng tiếp nhận văn học. Tác phẩm chỉ hoàn tất chu trình sáng tạo khi tiếp tục ngân vang và gợi mở chiêm nghiệm trong tâm trí bạn đọc.