Các phong cách kiến trúc

Thẻ · 50

Kiến trúc Cổ đại Ai Cập

Thế kỷ 31 TCN - TK 1 TCN; đặc trưng bởi các khối đá khổng lồ, kim tự tháp, đền thờ uy nghiêm và cột đá khắc chữ tượng hình.

Kiến trúc Cổ điển Hy Lạp

Thế kỷ 8 TCN - TK 1 SCN; chú trọng sự cân xứng, hài hòa lý tưởng cùng ba thức cột kinh điển Doric, Ionic và Corinthian.

Kiến trúc La Mã Cổ đại

Thế kỷ 6 TCN - TK 4 SCN; tiên phong sử dụng vòm tròn, mái vòm và bê tông để tạo ra các công trình đồ sộ như đấu trường, cầu dẫn nước.

Kiến trúc Byzantine

Thế kỷ 5 - TK 15; nổi bật với mái vòm lớn trên nền hình vuông bằng kỹ thuật vòm tam giác, cùng tranh khảm mosaic mạ vàng tráng lệ.

Kiến trúc Romanesque

Thế kỷ 10 - TK 12; mang dáng dấp pháo đài kiên cố với tường dày, vòm bán nguyệt, trụ bổ tường to lớn và cửa sổ nhỏ hẹp.

Kiến trúc Gothic

Thế kỷ 12 - TK 16; định hình bởi vòm nhọn, sườn chịu lực, vòm cuốn bay ngoài tường và các cửa sổ kính màu khổng lồ hướng lên cao.

Kiến trúc Phục hưng

Đầu thế kỷ 15 - TK 17; hồi sinh vẻ đẹp đối xứng, tỷ lệ hình học chuẩn mực, hàng cột cổ điển và mái vòm bán cầu thời Hy-La.

Kiến trúc Baroque

Cuối thế kỷ 16 - giữa TK 18; phô diễn sự kịch tính, hoành tráng, đường cong uốn lượn phức tạp và hiệu ứng ánh sáng - bóng tối tương phản mạnh.

Kiến trúc Rococo

Khoảng 1730 - 1770; nhánh nhẹ nhàng hơn của Baroque, ưa chuộng màu phấn nhạt, đường cong hình vỏ sò bất đối xứng và hoa văn mạ vàng thanh mảnh.

Kiến trúc Tân cổ điển (Neoclassical)

Giữa thế kỷ 18 - giữa TK 19; phản ứng lại Baroque bằng cách khôi phục sự giản lược, trang nghiêm, đối xứng và thức cột nguyên bản thời Cổ đại.

Kiến trúc Hồi giáo (Islamic Architecture)

Từ thế kỷ 7 đến nay; nhận diện qua mái vòm củ hành, tháp minaret, sân trung tâm thoáng rộng và họa tiết arabesque kỷ hà tinh xảo.

Kiến trúc Ottoman

Thế kỷ 14 - TK 20; tổng hòa văn hóa Hồi giáo và Byzantine với đại thánh đường mái vòm xếp tầng bao quanh bởi các tháp minaret vút cao hình bút chì.

Kiến trúc Mudéjar

Thế kỷ 12 - TK 16 tại Tây Ban Nha; kết hợp kỹ thuật Hồi giáo và Kitô giáo, nổi bật với hoa văn gạch mộc, thạch cao và gạch men lộng lẫy.

Kiến trúc Cổ truyền Đông Á

Nhiều thiên niên kỷ; đặc trưng bởi khung sườn gỗ chịu lực, hệ thống đấu-củng đỡ mái chìa cong rộng và bố cục đối xứng theo trục bắc-nam.

Kiến trúc Cổ điển Maya

Khoảng 250 - 900 SCN; nổi bật với kim tự tháp đá bậc thang dốc đứng, đền thờ trên đỉnh và kỹ thuật vòm giả (corbel arch).

Kiến trúc Phục hưng Gothic (Gothic Revival)

Giữa thế kỷ 18 - TK 19; hồi sinh phong cách trung cổ với đỉnh tháp nhọn, hoa thị trang trí và chi tiết u ám lãng mạn thời Victoria.

Kiến trúc Beaux-Arts

Cuối thế kỷ 19 - đầu TK 20; kết hợp Tân cổ điển và Baroque với quy mô đồ sộ, bố cục chặt chẽ, trang trí điêu khắc lộng lẫy và mặt tiền phẳng đối xứng.

Phong trào Arts and Crafts

Khoảng 1880 - 1920; đề cao tính thủ công truyền thống, vật liệu địa phương tự nhiên nhằm phản đối sự đại trà của công nghiệp hóa.

Kiến trúc Art Nouveau

Khoảng 1890 - 1910; lấy cảm hứng từ tự nhiên với các đường cong uốn lượn uyển chuyển mô phỏng cành cây, sóng nước và kết cấu sắt rèn.

Kiến trúc Art Deco

Thập niên 1920 - 1930; biểu trưng cho kỷ nguyên máy móc qua các khối hình học gãy gọn, họa tiết tia sáng, ziczac và vật liệu sang trọng.

Chủ nghĩa Biểu hiện (Expressionism)

Thập niên 1910 - 1920; phá vỡ hình khối truyền thống nhằm khơi gợi cảm xúc mạnh bằng các đường nét vặn xoắn, góc cạnh phi đối xứng.

Chủ nghĩa Kiến tạo (Constructivism)

Thập niên 1920 - 1930 tại Liên Xô; kết hợp công nghệ, kỹ thuật công nghiệp và mục đích xã hội thành các khối hình học trừu tượng, thực dụng.

Phong trào De Stijl

Khoảng 1917 - 1931 tại Hà Lan; triệt để tối giản thành các đường thẳng ngang-dọc, mảng phẳng và ba màu cơ bản (đỏ, vàng, lam) cùng màu trung tính.

Trường phái Bauhaus

1919 - 1933 tại Đức; cốt lõi là 'hình thức phục tùng công năng', loại bỏ hoa văn thừa, tạo hình khối vuông vắn bằng thép, kính và bê tông.

Chủ nghĩa Hiện đại (Modernism)

Đầu đến giữa thế kỷ 20; đoạn tuyệt hoàn toàn với lịch sử, tôn thờ công năng, cấu trúc tối giản và sử dụng vật liệu công nghiệp hiện đại.

Phong cách Quốc tế (International Style)

Thập niên 1920 - 1960; tiêu biểu cho Hiện đại với các tòa nhà dạng hộp chữ nhật, mặt kính không trang trí và không gian mở linh hoạt.

Chủ nghĩa Thô mộc (Brutalism)

Thập niên 1950 - 1970; nổi bật với bề mặt bê tông trần thô ráp, cấu trúc hình khối đồ sộ, góc cạnh và phô bày chân thực các hệ thống kỹ thuật.

Kiến trúc Hữu cơ (Organic Architecture)

Đầu thế kỷ 20; hòa quyện công trình vào môi trường xung quanh thành một thể thống nhất hữu cơ, tiêu biểu là các tác phẩm của Frank Lloyd Wright.

Chủ nghĩa Cấu trúc (Structuralism)

Thập niên 1950 - 1970; xây dựng công trình từ các mô-đun nhỏ lặp lại có tổ chức, phản ánh mối quan hệ xã hội phức tạp của con người.

Chủ nghĩa Hậu hiện đại (Postmodernism)

Thập niên 1970 - 1990; phản ứng lại Hiện đại khô khan bằng sự pha trộn màu sắc, châm biếm và vay mượn tự do các biểu tượng lịch sử.

Kiến trúc High-Tech

Thập niên 1970 đến nay; đưa toàn bộ chi tiết kỹ thuật như đường ống, kết cấu thép chịu lực ra ngoài mặt tiền làm điểm nhấn thẩm mỹ.

Chủ nghĩa Giải tỏa kết cấu (Deconstructivism)

Thập niên 1980 đến nay; phá vỡ các quy tắc hình học ổn định, tạo nên vẻ ngoài méo mó, xô lệch và bất định đầy kích thích thị giác.

Chủ nghĩa Tối giản (Minimalism)

Cuối thế kỷ 20 đến nay; triết lý 'càng ít càng nhiều', tinh gọn không gian đến mức cốt lõi với ánh sáng tự nhiên và mặt phẳng tuyệt đối.

Kiến trúc Tham số (Parametricism)

Đầu thế kỷ 21; ứng dụng thuật toán máy tính để tạo ra các hình khối điêu khắc uốn lượn liên tục, biến đổi linh hoạt không giới hạn.

Kiến trúc Bền vững (Sustainable Architecture)

Thập niên 1990 đến nay; giảm thiểu tác động môi trường bằng vật liệu tái chế, thiết kế thụ động và tích hợp năng lượng tái tạo.

Kiến trúc Sinh thái (Biophilic Architecture)

Thế kỷ 21; gắn kết con người với thiên nhiên bằng cách lồng ghép cây xanh, ánh sáng tự nhiên và vật liệu bản địa vào không gian sống.

Kiến trúc Đông Dương (Indochine Style)

Thập niên 1920 - 1940; sự dung hợp giữa vẻ cổ điển tân tiến Pháp và giải pháp thích nghi khí hậu nhiệt đới, chạm khắc truyền thống Việt Nam.

Kiến trúc Tiền thực dân (Champa/Khmer)

Thế kỷ 7 - TK 15; đền tháp bằng gạch nung khép kín hoặc đá sa thạch, điêu khắc phù điêu thần thoại Ấn Độ giáo tinh xảo.

Kiến trúc Vernacular (Bản địa)

Xuyên suốt lịch sử; lối xây dựng không kiến trúc sư dựa hoàn toàn vào kinh nghiệm dân gian, vật liệu địa phương thích nghi với khí hậu.

Kiến trúc Cổ điển Nga (Muscovite/Russian Revival)

Thế kỷ 16 - TK 19; nổi bật với các mái vòm củ hành đa sắc rực rỡ, chi tiết vòm vỏ sò (kokoshnik) và chạm khắc gỗ tinh xảo.

Kiến trúc Tudor

1485 - 1603 tại Anh; đặc trưng bởi khung xương gỗ lộ ngoài tường quét vôi trắng, ống khói gạch chạm hoa văn và cửa sổ kính ghép chì.

Kiến trúc Georgian

1714 - 1830 tại Anh; chú trọng nghiêm ngặt vào sự cân bằng, cửa sổ nhiều ô đối xứng, cổng vào có cột đỡ vòm bán nguyệt bên trên.

Kiến trúc Victoria (Victorian)

1837 - 1901; thời kỳ công nghiệp giàu có phô diễn sự rực rỡ qua mái dốc phức tạp, hiên gỗ cầu kỳ, tháp góc tròn và tông màu nổi bật.

Kiến trúc Edwardian

1901 - 1910; tươi sáng và thoáng đãng hơn thời Victoria, phối màu gạch đỏ xen kẽ đá trắng và hàng hiên rộng thoáng đãng.

Kiến trúc Thực dân Tây Ban Nha (Mission Revival)

Cuối thế kỷ 19 - TK 20; lấy cảm hứng từ tu viện dòng Phanxicô với tường trát vữa dày, mái ngói đất nung đỏ và hành lang vòm mở.

Kiến trúc Prairie (Đồng cỏ)

Đầu thế kỷ 20; phát triển bởi Frank Lloyd Wright với các đường ngang trải dài nhấn mạnh cảnh quan phẳng, mái chìa sâu và lò sưởi trung tâm.

Kiến trúc Chuyển tiếp (Metabolism)

Thập niên 1960 tại Nhật Bản; quan niệm công trình như sinh vật sống có khả năng mở rộng thông qua các khoang nhộng (capsule) thay thế được.

Kiến trúc Vùng nhiệt đới Hiện đại (Tropical Modernism)

Thập niên 1940 - 1960; hòa trộn hình khối Hiện đại với giải pháp chống nóng ẩm qua tường lam chắn nắng, thông gió tự nhiên và hiên che.

Kiến trúc Googie

Thập niên 1940 - 1960 tại Mỹ; chịu ảnh hưởng văn hóa xe hơi và kỷ nguyên vũ trụ với hình dạng cánh bướm, mái vếch và biển hiệu neon bắt mắt.

Kiến trúc Blobitecture

Cuối thập niên 1990 đến nay; ứng dụng mô hình số hóa để tạo nên các công trình có hình khối tròn lượn sóng, phồng phềnh giống tế bào amip.