Di truyền học Mendel
Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này
Bộ thẻ ghi nhớ cung cấp các khái niệm, thuật ngữ cơ bản và thí nghiệm về di truyền học Mendel bằng tiếng Việt.
Chạm vào thẻ để lật
Thẻ · 52
- Di truyền học là gì?
- Ngành sinh học nghiên cứu về bản chất, tính quy luật của hiện tượng di truyền và biến dị ở sinh vật.
- Hiện tượng di truyền
- Hiện tượng truyền đạt các tính trạng của bố mẹ, tổ tiên cho các thế hệ con cháu.
- Hiện tượng biến dị
- Hiện tượng con cái sinh ra xuất hiện những đặc điểm khác biệt so với bố mẹ và khác biệt giữa các cá thể cùng lứa.
- Mối quan hệ giữa di truyền và biến dị
- Là hai hiện tượng song song, gắn liền với quá trình sinh sản của sinh vật.
- Gregor Mendel
- Nhà khoa học người Áo (1822-1884), được coi là người đặt nền móng cho Di truyền học cổ điển.
- Đối tượng nghiên cứu chính của Mendel
- Cây đậu Hà Lan (Pisum sativum) do có hoa lưỡng tính, tự thụ phấn nghiêm ngặt và vòng đời ngắn.
- Phương pháp nghiên cứu độc đáo của Mendel
- Phương pháp phân tích cơ thể lai: theo dõi sự di truyền của từng cặp tính trạng qua nhiều thế hệ và thống kê toán học.
- Tính trạng
- Những đặc điểm về hình thái, cấu tạo hoặc sinh lý của một cơ thể sinh vật (ví dụ: thân cao, hạt vàng).
- Cặp tính trạng tương phản
- Hai trạng thái biểu hiện trái ngược nhau của cùng một loại tính trạng (ví dụ: thân cao và thân thấp).
- Cặp tính trạng tương ứng
- Các trạng thái biểu hiện khác nhau của cùng một loại tính trạng.
- Nhân tố di truyền theo Mendel
- Yếu tố bên trong tế bào quy định tính trạng của cơ thể, ngày nay được gọi là gen.
- Yếu tố quyết định tính trạng ở thế hệ P
- Mỗi tính trạng do một cặp nhân tố di truyền quy định, không bị hòa trộn vào nhau khi truyền thế hệ sau.
- Dòng thuần chủng (giống thuần chủng)
- Dòng có đặc tính di truyền đồng nhất và ổn định, các thế hệ con cháu sinh ra hoàn toàn giống bố mẹ.
- Ký hiệu P trong di truyền học
- Thế hệ bố mẹ xuất phát (viết tắt của chữ tiếng Latin: Parens).
- Ký hiệu phép lai (dấu x)
- Ký hiệu phép lai giữa hai cá thể đực và cái.
- Ký hiệu F
- Thế hệ con (viết tắt của Filia); F1 là thế hệ con thứ nhất, F2 là thế hệ con thứ hai sinh ra từ F1.
- Ký hiệu G
- Giao tử tham gia vào quá trình thụ tinh tạo thế hệ mới.
- Ký hiệu ♂ và ♀
- Ký hiệu cá thể đực hoặc hoa đực (♂) và cá thể cái hoặc hoa cái (♀).
- Tính trạng trội
- Tính trạng biểu hiện ngay ở thế hệ lai F1 khi cho lai hai dòng bố mẹ thuần chủng tương phản.
- Tính trạng lặn
- Tính trạng đến thế hệ F2 mới được biểu hiện, bị lấn át hoàn toàn ở thế hệ F1 trong thí nghiệm của Mendel.
- Hiện tượng trội hoàn toàn
- Hiện tượng alen trội át chế hoàn toàn sự biểu hiện của alen lặn trong kiểu gen dị hợp.
- Hiện tượng trội không hoàn toàn
- Hiện tượng alen trội không lấn át hoàn toàn alen lặn, dẫn đến kiểu hình trung gian ở F1.
- Sự xuất hiện màu pha trộn
- Kết quả của hiện tượng trội không hoàn toàn, khi kiểu gen dị hợp biểu hiện kiểu hình lai giữa bố và mẹ (ví dụ: hoa hồng từ đỏ và trắng).
- Quy luật phân ly của Mendel
- Trong quá trình phát sinh giao tử, mỗi nhân tố di truyền trong cặp phân ly về một giao tử và giữ nguyên bản chất như ở cơ thể P.
- Tỉ lệ phân ly kiểu hình chuẩn ở F2 trong lai một cặp tính trạng của Mendel
- 3 cá thể mang tính trạng trội : 1 cá thể mang tính trạng lặn.
- Tỉ lệ phân ly kiểu gen ở F2 trong lai một cặp tính trạng của Mendel
- 1 đồng hợp trội : 2 dị hợp : 1 đồng hợp lặn (1 AA : 2 Aa : 1 aa).
- Gen
- Một đoạn phân tử ADN mang thông tin mã hóa cho một chuỗi pôlipeptit hay một phân tử ARN.
- Alen (Allele)
- Các trạng thái khác nhau của cùng một gen, nằm ở cùng một vị trí tương ứng trên cặp nhiễm sắc thể tương đồng.
- Gen trội
- Alen quy định tính trạng trội, thường được ký hiệu bằng chữ cái in hoa (ví dụ: A, B).
- Gen lặn
- Alen quy định tính trạng lặn, thường được ký hiệu bằng chữ cái in thường tương ứng (ví dụ: a, b).
- Kiểu gen
- Tổ hợp toàn bộ các gen trong tế bào của một cơ thể sinh vật (thường xét một vài cặp gen cụ thể).
- Kiểu hình
- Tổ hợp toàn bộ các tính trạng biểu hiện ra bên ngoài của cơ thể, là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
- Thể đồng hợp
- Cơ thể mang hai alen giống nhau của cùng một gen (ví dụ: AA hoặc aa).
- Thể dị hợp
- Cơ thể mang hai alen khác nhau của cùng một gen (ví dụ: Aa, Bb).
- Phép lai phân tích
- Phép lai giữa cá thể mang tính trạng trội cần xác định kiểu gen với cá thể mang tính trạng lặn.
- Mục đích của phép lai phân tích
- Xác định kiểu gen của cá thể mang kiểu hình trội là đồng hợp tử hay dị hợp tử.
- Kết quả lai phân tích khi cá thể trội là đồng hợp tử (AA)
- Thế hệ con lai đồng tính (100% mang tính trạng trội).
- Kết quả lai phân tích khi cá thể trội là dị hợp tử (Aa)
- Thế hệ con lai phân tính theo tỉ lệ 1 trội : 1 lặn.
- Lai hai cặp tính trạng của Mendel
- Phép lai theo dõi sự di truyền đồng thời của hai cặp tính trạng tương phản qua các thế hệ.
- Quy luật phân ly độc lập
- Các cặp nhân tố di truyền (cặp alen) phân ly độc lập và tổ hợp tự do trong quá trình phát sinh giao tử.
- Tỉ lệ phân ly kiểu hình F2 trong lai hai cặp tính trạng phân ly độc lập
- Tỉ lệ 9 : 3 : 3 : 1 (9 trội-trội : 3 trội-lặn : 3 lặn-trội : 1 lặn-lặn).
- Biến dị tổ hợp
- Sự sắp xếp lại các gen có sẵn ở bố mẹ làm xuất hiện các tổ hợp tính trạng mới ở đời con.
- Nguyên nhân tạo ra biến dị tổ hợp trong phân ly độc lập
- Do sự phân ly độc lập và tổ hợp tự do của các cặp gen trong giảm phân và thụ tinh.
- Ý nghĩa thực tiễn của quy luật Mendel
- Giúp dự đoán tỉ lệ kiểu hình ở đời con, cung cấp cơ sở lai giống và chọn lọc các tính trạng tốt.
- Cơ sở tế bào học của quy luật phân ly
- Sự phân ly của cặp nhiễm sắc thể tương đồng trong giảm phân dẫn đến sự phân ly của cặp alen.
- Cơ sở tế bào học của quy luật phân ly độc lập
- Sự phân ly độc lập và tổ hợp tự do của các cặp nhiễm sắc thể tương đồng khác nhau trong giảm phân.
- Điều kiện nghiệm đúng của quy luật phân ly Mendel
- Mỗi gen quy định một tính trạng, gen nằm trên nhiễm sắc thể thường, trội hoàn toàn, số lượng cá thể con đủ lớn.
- Điều kiện nghiệm đúng của quy luật phân ly độc lập
- Mỗi cặp gen quy định một cặp tính trạng phải nằm trên một cặp nhiễm sắc thể tương đồng riêng biệt.
- Giao tử mang bộ nhiễm sắc thể gì?
- Giao tử mang bộ nhiễm sắc thể đơn bội (n), chỉ chứa một alen trong mỗi cặp alen.
- Hợp tử mang bộ nhiễm sắc thể gì?
- Hợp tử mang bộ nhiễm sắc thể lưỡng bội (2n), khôi phục cặp alen tương ứng từ bố và mẹ.
- Số loại giao tử của cơ thể có n cặp gen dị hợp phân ly độc lập
- Được tính bằng công thức 2^n.
- Số lượng tổ hợp giao tử ở đời con
- Bằng số loại giao tử đực nhân với số loại giao tử cái tham gia thụ tinh.