Sinh học cơ bản
Bộ thẻ ghi nhớ cung cấp các định nghĩa cơ bản về tế bào và sinh học dành cho học sinh.
Thẻ · 55
- Tế bào
- Đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản của mọi sinh vật sống.
- Màng sinh chất
- Lớp màng bao bọc tế bào, kiểm soát các chất ra vào và bảo vệ thành phần bên trong.
- Tế bào chất
- Vùng nằm giữa màng sinh chất và nhân, chứa bào tương cùng các bào quan.
- Nhân tế bào
- Trung tâm điều khiển của tế bào nhân thực, chứa vật chất di truyền DNA.
- Tế bào nhân sơ
- Tế bào chưa có màng nhân bao bọc vật chất di truyền, ví dụ như vi khuẩn.
- Tế bào nhân thực
- Tế bào có nhân hoàn chỉnh được bao bọc bởi màng nhân, có ở động vật, thực vật và nấm.
- Ty thể
- Bào quan hô hấp tế bào, nơi sản sinh phần lớn năng lượng ATP cho các hoạt động sống.
- Lục lạp
- Bào quan chứa chất diệp lục ở thực vật và tảo, nơi diễn ra quá trình quang hợp.
- Ribosome
- Bào quan không có màng bao bọc, đóng vai trò tổng hợp protein.
- Lưới nội chất
- Hệ thống màng tổng hợp, chế biến lipid hoặc protein và vận chuyển nội bào.
- Bộ máy Golgi
- Bào quan tiếp nhận, biến đổi, đóng gói và phân phối các phân tử sinh học.
- Lysosome
- Bào quan chứa enzyme tiêu hóa giúp phân giải chất hữu cơ và bào quan già cỗi.
- Không bào
- Túi màng chứa nước, ion khoáng và các chất dự trữ, rất phát triển ở tế bào thực vật.
- Thành tế bào
- Lớp vỏ cứng cáp bao quanh màng sinh chất ở thực vật và nấm giúp định hình tế bào.
- DNA
- Axit nucleic mang thông tin di truyền dưới dạng chuỗi xoắn kép nucleotide.
- RNA
- Axit nucleic mạch đơn tham gia trực tiếp vào quá trình truyền tin và dịch mã tạo protein.
- Gen
- Một đoạn phân tử DNA mang thông tin mã hóa cho một chuỗi polypeptide hoặc RNA.
- Nhiễm sắc thể
- Cấu trúc gồm DNA liên kết với protein histon, chứa các gen trong nhân tế bào.
- Protein
- Đại phân tử cấu tạo từ các axit amin, đảm nhiệm cấu trúc, xúc tác và miễn dịch.
- Enzyme
- Chất xúc tác sinh học có bản chất protein giúp tăng tốc độ phản ứng hóa sinh.
- ATP
- Đồng tiền năng lượng hóa học phổ quát cung cấp năng lượng cho mọi hoạt động sống.
- Khuếch tán
- Sự di chuyển thụ động của các chất từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp.
- Thẩm thấu
- Sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng bán thấm.
- Vận chuyển chủ động
- Quá trình vận chuyển chất ngược chiều nồng độ đòi hỏi tiêu tốn năng lượng ATP.
- Quang hợp
- Quá trình biến đổi năng lượng ánh sáng mặt trời thành năng lượng hóa học trong đường glucose.
- Hô hấp tế bào
- Quá trình phân giải glucose tạo CO2, nước và giải phóng năng lượng ATP.
- Lên men
- Quá trình phân giải kị khí giải phóng năng lượng khi không có mặt khí oxy.
- Chu kỳ tế bào
- Trình tự các biến cố từ khi tế bào sinh ra đến khi nó phân chia thành tế bào mới.
- Nguyên phân
- Hình thức phân chia tế bào sinh dưỡng tạo ra hai tế bào con có bộ NST giống hệt mẹ.
- Giảm phân
- Quá trình phân bào tạo giao tử làm giảm một nửa số lượng nhiễm sắc thể.
- Đột biến gen
- Những biến đổi bất thường xảy ra trong cấu trúc của một gen.
- Đột biến nhiễm sắc thể
- Sự biến đổi về cấu trúc hoặc số lượng của các nhiễm sắc thể trong tế bào.
- Alen
- Các trạng thái biểu hiện khác nhau của cùng một gen.
- Kiểu gen
- Toàn bộ tổ hợp các gen nằm trong tế bào của một cơ thể.
- Kiểu hình
- Tập hợp các tính trạng biểu hiện ra bên ngoài của cơ thể dựa trên kiểu gen và môi trường.
- Tính trạng trội
- Tính trạng được biểu hiện ngay cả khi cơ thể ở trạng thái dị hợp tử.
- Tính trạng lặn
- Tính trạng chỉ biểu hiện ra kiểu hình khi cơ thể ở trạng thái đồng hợp tử lặn.
- Đồng hợp tử
- Cá thể mang hai alen giống nhau của cùng một gen.
- Dị hợp tử
- Cá thể mang hai alen khác nhau của cùng một gen.
- Tiến hóa
- Quá trình biến đổi vốn gen của quần thể sinh vật qua các thế hệ nối tiếp nhau.
- Chọn lọc tự nhiên
- Cơ chế bảo tồn các cá thể mang biến dị có lợi và đào thải các biến dị bất lợi.
- Thích nghi
- Đặc điểm hình thái, sinh lý giúp sinh vật tồn tại và sinh sản tốt trong môi trường sống.
- Loài
- Nhóm cá thể có khả năng giao phối tự nhiên với nhau và sinh ra đời con hữu thụ.
- Quần thể
- Tập hợp các cá thể cùng loài, cùng sinh sống trong một sinh cảnh vào một thời điểm.
- Quần xã
- Tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau cùng sống trong một khu vực.
- Hệ sinh thái
- Hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường sống vô sinh có tương tác qua lại.
- Chuỗi thức ăn
- Dãy các loài sinh vật mà loài đứng sau sử dụng loài đứng trước làm thức ăn.
- Lưới thức ăn
- Tập hợp nhiều chuỗi thức ăn có các mắt xích chung trong một hệ sinh thái.
- Sinh vật sản xuất
- Sinh vật có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ từ chất vô cơ, chủ yếu là thực vật.
- Sinh vật tiêu thụ
- Sinh vật dị dưỡng sử dụng các sinh vật khác làm nguồn dinh dưỡng và năng lượng.
- Sinh vật phân giải
- Sinh vật phân hủy xác chết và chất thải hữu cơ thành các chất vô cơ đơn giản.
- Cộng sinh
- Mối quan hệ gắn bó mật thiết giữa hai loài sinh vật mà cả hai đều có lợi.
- Ký sinh
- Quan hệ giữa hai loài trong đó một loài sống nhờ và gây hại cho loài vật chủ.
- Cân bằng nội môi
- Khả năng duy trì sự ổn định của môi trường bên trong cơ thể sinh vật.
- Hormone
- Chất truyền tin hóa học do tuyến nội tiết tiết ra điều hòa các hoạt động sinh lý.