sinh 10
Bộ flashcard này bao gồm kiến thức chi tiết về sinh học lớp 10, tập trung vào tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực.
Thẻ · 50
- Kích thước nhỏ mang lại ưu thế gì cho tế bào nhân sơ?
- Tỉ lệ S/V (diện tích bề mặt trên thể tích) lớn giúp quá trình trao đổi chất qua màng diễn ra nhanh, tế bào sinh trưởng và sinh sản rất nhanh.
- Thành phần hoá học chủ yếu của thành tế bào vi khuẩn là gì?
- Peptidoglycan (chuỗi carbohydrate liên kết với các đoạn peptide ngắn), quy định hình dạng và bảo vệ tế bào khỏi áp lực thẩm thấu.
- Phân biệt vi khuẩn Gram dương (Gram +) và Gram âm (Gram -) dựa vào thành tế bào
- Vi khuẩn Gram + có lớp peptidoglycan dày bắt màu tím khi nhuộm Gram; vi khuẩn Gram - có lớp peptidoglycan mỏng và có thêm màng ngoài bắt màu đỏ/hồng.
- Ý nghĩa y học của việc phân loại vi khuẩn Gram dương và Gram âm
- Giúp lựa chọn loại thuốc kháng sinh phù hợp và hiệu quả vì mỗi nhóm nhạy cảm với các loại kháng sinh khác nhau.
- Cấu tạo và vai trò của màng nhầy (vỏ nhầy) ở tế bào vi khuẩn
- Cấu tạo chủ yếu từ polysaccharide hoặc polypeptide, có vai trò bảo vệ vi khuẩn tránh bị thực bào bởi bạch cầu và hỗ trợ bám dính vào bề mặt vật chủ.
- Đặc điểm cấu tạo và chức năng của roi (tiên mao - flagella) ở tế bào nhân sơ
- Cấu tạo từ protein flagellin, dạng sợi dài xoắn, có chức năng xoay như chân vịt giúp vi khuẩn di chuyển định hướng.
- Đặc điểm cấu tạo và chức năng của lông (nhung mao - pili) ở tế bào nhân sơ
- Cấu tạo từ protein pilin, số lượng nhiều và ngắn hơn roi, giúp vi khuẩn bám vào bề mặt vật chủ; pili sinh dục giúp truyền plasmid qua tiếp hợp.
- Cấu trúc màng sinh chất của tế bào vi khuẩn
- Gồm lớp kép phospholipid kết hợp với protein (mô hình khảm động), không chứa cholesterol (khác với tế bào nhân thực động vật).
- Chức năng của màng sinh chất ở tế bào vi khuẩn
- Trao đổi chất chọn lọc, kiểm soát dòng vật chất ra vào tế bào, và là nơi diễn ra chuỗi chuyền electron hô hấp hoặc quang hợp do có nếp gấp mesosome.
- Đặc điểm của tế bào chất ở tế bào nhân sơ
- Dạng dịch keo bán lỏng chứa bào tương, ribosome 70S và các hạt dự trữ; hoàn toàn không có khung xương tế bào và các bào quan có màng bao bọc.
- Ribosome ở tế bào nhân sơ có đặc điểm gì?
- Kích thước 70S (gồm 2 tiểu phần 50S và 30S), không có màng bao bọc, cấu tạo từ rRNA và protein, đảm nhận chức năng sinh tổng hợp protein.
- Đặc điểm vùng nhân của tế bào nhân sơ
- Chứa một phân tử DNA xoắn kép, mạch vòng duy nhất, trần (không liên kết với protein histon) và không có màng nhân bao bọc.
- Plasmid ở tế bào nhân sơ là gì và có vai trò như thế nào?
- Là các phân tử DNA vòng nhỏ nằm ngoài vùng nhân, có khả năng nhân đôi độc lập, mang các gene phụ như gene kháng thuốc kháng sinh.
- Mesosome ở tế bào vi khuẩn là gì?
- Là nếp gấp lõm sâu vào trong tế bào chất của màng sinh chất, hỗ trợ quá trình phân chia tế bào và chuỗi truyền điện tử ở một số vi khuẩn.
- Ví dụ điển hình về các sinh vật nhân sơ trong thực tế
- Vi khuẩn E. coli, vi khuẩn lactic, vi khuẩn lam (Cyanobacteria), tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), xạ khuẩn.
- Khái niệm chung về tế bào nhân thực (Eukaryote)
- Tế bào có nhân hoàn chỉnh được bao bọc bởi màng kép, tế bào chất phân chia thành các khoang riêng biệt nhờ hệ thống màng nội bào và có nhiều bào quan phức tạp.
- Cấu tạo của màng nhân ở tế bào nhân thực
- Là màng kép gồm màng ngoài và màng trong; màng ngoài nối tiếp với lưới nội chất hạt; trên bề mặt màng nhân có các lỗ nhân phức tạp điều hòa trao đổi chất.
- Chất nhiễm sắc (Chromatin) trong nhân tế bào nhân thực gồm những thành phần nào?
- Bao gồm các phân tử DNA mạch thẳng liên kết chặt chẽ với các phân tử protein dạng kiềm (protein histon), có thể xoắn cực đại tạo thành nhiễm sắc thể khi phân chia.
- Đặc điểm và vai trò của hạch nhân (nhân con) ở tế bào nhân thực
- Khối đậm màu hình cầu không có màng trong nhân, giàu RNA và protein, là nơi diễn ra quá trình tổng hợp các phân tử rRNA và lắp ráp các tiểu đơn vị ribosome.
- Chức năng sinh học cốt lõi của nhân tế bào nhân thực
- Lưu trữ, bảo quản và truyền đạt thông tin di truyền; điều khiển toàn bộ các hoạt động sống và chuyển hóa vật chất trong tế bào.
- Cấu trúc và chức năng của lưới nội chất hạt (RER)
- Hệ thống xoang dẹp thông với màng nhân, bề mặt ngoài đính nhiều hạt ribosome 80S; chức năng chính là tổng hợp và biến tính protein tiết hoặc protein màng.
- Cấu trúc và chức năng của lưới nội chất trơn (SER)
- Hệ thống ống phân nhánh thông với lưới nội chất hạt, không đính ribosome; chức năng tổng hợp lipid, chuyển hoá đường, giải độc và dự trữ ion Ca2+.
- Cấu trúc và chức năng của bộ máy Golgi
- Gồm chồng túi màng dẹp xếp song song nhưng tách rời nhau; có vai trò tiếp nhận, chế biến, hoàn thiện, đóng gói và phân phối các sản phẩm từ lưới nội chất.
- Cấu trúc màng kép của ty thể ở tế bào nhân thực
- Màng ngoài trơn nhẵn, màng trong gấp nếp sâu tạo thành các mào (cristae) chứa enzyme hô hấp; bên trong là chất nền chứa DNA vòng nhỏ và ribosome 70S.
- Chức năng chính của ty thể trong tế bào
- Là 'nhà máy năng lượng' của tế bào, nơi diễn ra chu trình Krebs và chuỗi chuyền electron hô hấp nhằm chuyển hóa năng lượng hữu cơ thành ATP.
- Cấu trúc của lục lạp (Chloroplast) ở tế bào thực vật
- Gồm 2 lớp màng bọc trơn nhẵn; bên trong là chất nền stroma chứa DNA vòng và ribosome 70S, cùng các túi dẹp thylakoid xếp chồng tạo thành hạt grana.
- Chức năng chính của lục lạp trong tế bào quang hợp
- Nơi thực hiện quá trình quang hợp, chuyển hóa năng lượng ánh sáng mặt trời thành năng lượng hoá học dự trữ trong các hợp chất hữu cơ (glucose).
- Cấu tạo và chức năng của màng thylakoid trong lục lạp
- Chứa hệ sắc tố quang hợp (diệp lục, carotenoid) và các phức hệ chuỗi chuyền electron, là nơi trực tiếp diễn ra các phản ứng của pha sáng quang hợp.
- Cấu tạo và chức năng của không bào trung tâm ở tế bào thực vật
- Bào quan lớn có màng đơn bao bọc, chứa dịch không bào giàu ion khoáng, chất hữu cơ, chất độc hoặc sắc tố; duy trì áp suất trương nước và hình dạng tế bào.
- Đặc điểm và chức năng của Lysosome ở tế bào động vật
- Bào quan hình cầu có màng đơn bao bọc, bên trong chứa nhiều loại enzyme thủy phân hoạt động ở pH acid, chịu trách nhiệm tiêu hóa nội bào và phân hủy bào quan già cỗi.
- Cấu trúc và vai trò của Peroxisome trong tế bào nhân thực
- Bào quan màng đơn chứa enzyme catalase và peroxidase, có vai trò phân giải chất độc hydrogen peroxide (H2O2) thành nước và oxy, khử độc cho tế bào.
- Khung xương tế bào (Cytoskeleton) ở tế bào nhân thực gồm những thành phần nào?
- Gồm mạng lưới vi ống (microtubules), vi sợi (microfilaments) và sợi trung gian (intermediate filaments) đan xen trong bào tương.
- Vai trò của khung xương tế bào đối với tế bào nhân thực
- Duy trì và thay đổi hình dạng tế bào, cố định vị trí các bào quan, neo giữ màng và hỗ trợ vận chuyển nội bào cũng như sự vận động của tế bào.
- Cấu tạo và chức năng của trung thể (Centrosome) ở tế bào động vật
- Gồm hai trung tử xếp vuông góc với nhau và chất quanh trung tử; đóng vai trò là trung tâm tổ chức vi ống hình thành thoi phân bào trong quá trình phân chia tế bào.
- Cấu trúc và thành phần hoá học của thành tế bào thực vật
- Cấu tạo chủ yếu từ các bó vi sợi cellulose liên kết với pectin và hemicellulose, tạo nên độ bền cơ học cao bảo vệ và duy trì hình dạng tế bào thực vật.
- Cấu tạo thành tế bào nấm khác tế bào thực vật như thế nào?
- Thành tế bào nấm được cấu tạo chủ yếu từ polymer chitin (chứa nitrogen), thay vì polymer glucose dạng cellulose như ở thực vật.
- Cấu trúc và vai trò của chất nền ngoại bào (ECM) ở tế bào động vật
- Gồm các sợi glycoprotein (chủ yếu là collagen) gắn kết với proteoglycan; giúp liên kết các tế bào thành mô và truyền tín hiệu sinh học từ ngoài vào trong.
- Cầu sinh chất (Plasmodesmata) ở tế bào thực vật là gì?
- Là các kênh vi mô xuyên qua thành tế bào nối liền tế bào chất của các tế bào thực vật liền kề, giúp lưu thông dịch và truyền tín hiệu hóa học nhanh chóng.
- Mối liên hệ giữa ribosome, lưới nội chất hạt và bộ máy Golgi trong chu trình tiết protein
- Ribosome tổng hợp chuỗi polypeptide đưa vào lưới nội chất để gấp cuộn, đóng túi vận chuyển đến bộ máy Golgi để chế biến và gửi ra ngoài màng sinh chất.
- Sự khác biệt về ribosome giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
- Tế bào nhân sơ có ribosome nhỏ hơn dạng 70S (gồm tiểu phần 50S và 30S); tế bào nhân thực có ribosome lớn hơn dạng 80S (gồm tiểu phần 60S và 40S) trong bào tương.
- Vì sao ty thể và lục lạp được coi là có nguồn gốc từ sinh vật nhân sơ (thuyết nội cộng sinh)?
- Vì chúng sở hữu hệ gene riêng dạng phân tử DNA trần mạch vòng nhỏ, ribosome 70S và cơ chế tự phân đôi độc lập tương tự như vi khuẩn.
- Điểm khác biệt cơ bản về cấu trúc nhân giữa tế bào nhân sơ và tế bào nhân thực
- Tế bào nhân sơ chỉ có 'vùng nhân' không có màng nhân bao bọc và DNA trần; tế bào nhân thực có 'nhân hoàn chỉnh' với màng nhân kép và DNA kết hợp với histon.
- Khác biệt về bào quan có màng giữa tế bào nhân sơ và nhân thực
- Tế bào nhân sơ hoàn toàn không có bào quan có màng bọc; tế bào nhân thực có hệ thống nội màng phức tạp chia tế bào chất thành nhiều bào quan có màng riêng.
- Những bào quan chỉ có ở tế bào thực vật mà không có ở tế bào động vật
- Lục lạp (và các loại lạp thể khác), không bào trung tâm kích thước lớn và thành tế bào bằng cellulose bao bọc bên ngoài.
- Những bào quan/cấu trúc chỉ có ở tế bào động vật mà thông thường không có ở tế bào thực vật bậc cao
- Trung thể (chứa trung tử) và lysosome (tiêu thể thực hiện chức năng tiêu hóa nội bào).
- Ví dụ về các nhóm sinh vật được cấu tạo từ tế bào nhân thực
- Các loài động vật (người, giun, chim...), thực vật (lúa, ngô, cây gỗ...), nấm (nấm men, nấm rơm...) và sinh vật nguyên sinh (trùng biến hình, trùng roi...).
- Cholesterol có vai trò gì trong màng sinh chất tế bào nhân thực động vật?
- Nằm xen kẽ giữa các phân tử phospholipid, giúp duy trì tính ổn định và điều hòa độ lỏng linh hoạt của màng tế bào theo nhiệt độ.
- Khái niệm và đặc điểm của bào quan có màng kép trong tế bào nhân thực
- Là các bào quan được bao bọc bởi 2 lớp màng sinh học riêng biệt (màng ngoài và màng trong), gồm có nhân tế bào, ty thể và lục lạp.
- Bào quan có màng đơn trong tế bào nhân thực gồm những cấu trúc nào?
- Lưới nội chất (hạt và trơn), bộ máy Golgi, lysosome, peroxisome và không bào.
- Khái niệm và ví dụ về bào quan không có màng trong tế bào nhân thực
- Là các cấu trúc không được bao bọc bởi lớp màng phospholipid kép, tiêu biểu là ribosome và trung thể.