Sinh học cơ bản

Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này

Bộ thẻ học này cung cấp các định nghĩa cơ bản về tế bào, cấu trúc và di truyền học bằng tiếng Việt dành cho học sinh.

52 thẻ Tiếng Việt Cấp độ: Phổ thông Sinh học tế bào Đã xuất bản
Chạm vào thẻ để lật

Thẻ · 52

Tế bào
Đơn vị cấu tạo và chức năng cơ bản của mọi sinh vật sống.
Tế bào nhân sơ
Tế bào chưa có màng nhân bao bọc vật chất di truyền, ví dụ điển hình là vi khuẩn.
Tế bào nhân thực
Tế bào có màng nhân hoàn chỉnh và nhiều bào quan có màng bao bọc, có ở thực vật, động vật và nấm.
Màng sinh chất
Lớp màng photpholipit kép bán thấm bao quanh tế bào, kiểm soát các chất ra vào tế bào.
Tế bào chất
Vùng nằm giữa màng sinh chất và nhân tế bào, nơi diễn ra phần lớn các phản ứng trao đổi chất.
Nhân tế bào
Bào quan chứa vật chất di truyền (ADN) và điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào nhân thực.
Ty thể
Bào quan được ví như nhà máy năng lượng của tế bào, nơi diễn ra quá trình hô hấp tế bào tạo ra ATP.
Lục lạp
Bào quan chứa chất diệp lục ở tế bào thực vật, đảm nhiệm chức năng quang hợp chuyển hóa ánh sáng thành năng lượng hóa học.
Ribôxôm
Bào quan không có màng bao bọc, có chức năng tổng hợp protein dựa trên khuôn mã của mARN.
Lưới nội chất
Hệ thống màng nội bào tham gia vào quá trình tổng hợp, biến đổi và vận chuyển protein cùng lipid.
Bộ máy Golgi
Hệ thống túi màng dẹp xếp chồng, có nhiệm vụ sửa đổi, đóng gói và phân phối các sản phẩm từ lưới nội chất.
Lizôxôm
Bào quan chứa enzyme tiêu hóa, giúp phân hủy các chất thải, đại phân tử và bào quan già cỗi.
Thành tế bào
Lớp vỏ cứng cáp bao ngoài màng sinh chất của tế bào thực vật, nấm và vi khuẩn, giúp bảo vệ và định hình hình dạng tế bào.
Quang hợp
Quá trình thực vật sử dụng ánh sáng mặt trời, CO2 và nước để tổng hợp chất hữu cơ và giải phóng O2.
Hô hấp tế bào
Quá trình phân giải hợp chất hữu cơ (chủ yếu là glucose) có sự tham gia của oxy để tạo ra năng lượng ATP.
ATP
Hợp chất cao năng đóng vai trò là đồng tiền năng lượng phổ biến cho mọi hoạt động sống trong tế bào.
Enzyme
Chất xúc tác sinh học bản chất là protein, giúp tăng tốc độ phản ứng hóa học mà không bị biến đổi sau phản ứng.
Khuếch tán
Sự di chuyển thụ động của các phân tử từ nơi có nồng độ cao đến nơi có nồng độ thấp mà không tiêu tốn năng lượng.
Thẩm thấu
Hiện tượng khuếch tán của các phân tử nước qua màng bán thấm từ dung dịch nhược trương sang dung dịch ưu trương.
Vận chuyển chủ động
Quá trình tế bào vận chuyển các chất ngược chiều gradient nồng độ nhờ protein mang và tiêu tốn năng lượng ATP.
ADN
Axit đêôxiribônuclêic, đại phân tử sinh học lưu giữ và truyền đạt thông tin di truyền ở hầu hết sinh vật.
ARN
Axit ribônuclêic, đại phân tử tham gia trực tiếp vào quá trình truyền đạt thông tin và sinh tổng hợp protein.
Gen
Một đoạn phân tử ADN mang thông tin mã hóa cho một chuỗi pôlipeptit hoặc một phân tử ARN xác định.
Nhiễm sắc thể
Cấu trúc mang vật chất di truyền nằm trong nhân tế bào, được cấu tạo từ ADN liên kết với protein histon.
Tái bản ADN
Quá trình nhân đôi phân tử ADN theo nguyên tắc bổ sung và bán bảo tồn để chuẩn bị cho sự phân chia tế bào.
Phiên mã
Quá trình tổng hợp ARN dựa trên mạch khuôn của một đoạn ADN mang thông tin di truyền.
Dịch mã
Quá trình tổng hợp chuỗi pôlipeptit (protein) dựa trên trình tự các codon trên mARN tại ribôxôm.
Mã di truyền
Quy tắc chuyển đổi từ bộ ba nucleotide trên axit nucleic thành amino acid tương ứng trong chuỗi polypeptide.
Đột biến gen
Những biến đổi bất thường xảy ra trong cấu trúc của gen, liên quan đến một hoặc một số cặp nucleotide.
Chu kỳ tế bào
Chuỗi các sự kiện nối tiếp nhau từ khi tế bào được sinh ra đến khi hoàn thành quá trình phân chia tiếp theo.
Nguyên phân
Hình thức phân chia tế bào sinh dưỡng giúp tạo ra hai tế bào con có bộ nhiễm sắc thể giống hệt tế bào mẹ ban đầu.
Giảm phân
Quá trình phân chia tế bào sinh dục chín tạo ra các giao tử có số lượng nhiễm sắc thể giảm đi một nửa.
Alen
Các trạng thái biến dị khác nhau của cùng một gen, nằm ở cùng một vị trí (lôcut) trên nhiễm sắc thể tương đồng.
Kiểu gen
Tập hợp toàn bộ các gen nằm trong tế bào của một cơ thể sinh vật.
Kiểu hình
Tập hợp các tính trạng biểu hiện ra bên ngoài của cơ thể, là kết quả tương tác giữa kiểu gen và môi trường.
Đồng hợp tử
Cá thể mang hai alen giống nhau của một gen nhất định (ví dụ AA hoặc aa).
Dị hợp tử
Cá thể mang hai alen khác nhau của cùng một gen (ví dụ Aa).
Quy luật phân ly
Quy luật di truyền của Menđen chỉ ra rằng mỗi tính trạng do một cặp alen quy định, phân ly đồng đều vào các giao tử.
Tiến hóa
Quá trình biến đổi vốn gen và các đặc tính di truyền của quần thể sinh vật qua các thế hệ nối tiếp nhau.
Chọn lọc tự nhiên
Cơ chế tiến hóa then chốt, trong đó những cá thể thích nghi tốt hơn với môi trường có cơ hội sống sót và sinh sản cao hơn.
Thích nghi
Sự xuất hiện và tích lũy những đặc điểm hình thái, sinh lý giúp sinh vật tồn tại thuận lợi hơn trong sinh cảnh của chúng.
Loài
Nhóm cá thể có khả năng giao phối tự nhiên với nhau sinh ra đời con hữu thụ và cách ly sinh sản với các nhóm khác.
Quần thể
Tập hợp các cá thể cùng một loài, cùng sinh sống trong một khoảng không gian và thời gian xác định, có thể giao phối.
Quần xã
Tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau cùng chung sống trong một sinh cảnh xác định.
Hệ sinh thái
Hệ thống bao gồm quần xã sinh vật và môi trường vô sinh (sinh cảnh), tương tác qua chu trình dinh dưỡng và dòng năng lượng.
Chuỗi thức ăn
Một dãy gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng với nhau, loài phía sau ăn loài phía trước.
Lưới thức ăn
Hệ thống phức tạp gồm nhiều chuỗi thức ăn có các mắt xích chung đan xen liên kết với nhau trong một hệ sinh thái.
Sinh vật sản xuất
Sinh vật tự dưỡng (chủ yếu là thực vật và tảo) có khả năng tự tổng hợp chất hữu cơ từ các chất vô cơ qua quang hợp.
Sinh vật tiêu thụ
Sinh vật dị dưỡng sử dụng chất hữu cơ bằng cách ăn sinh vật khác, bao gồm động vật ăn cỏ và động vật ăn thịt.
Sinh vật phân giải
Vi sinh vật và nấm có vai trò phân hủy xác sinh vật và chất thải hữu cơ thành các chất vô cơ đơn giản.
Cân bằng nội môi
Khả năng của cơ thể duy trì sự ổn định tương đối của các điều kiện môi trường bên trong tế bào hoặc cơ thể sống.
Hormone
Chất truyền tin hóa học do tuyến nội tiết tiết ra, theo dòng máu đến điều hòa hoạt động của các cơ quan đích.