Sinh học
Bộ thẻ ghi nhớ cung cấp các khái niệm cốt lõi về sinh học tế bào và di truyền học, phù hợp cho học sinh.
Thẻ · 55
- Tế bào
- Đơn vị cấu trúc và chức năng cơ bản nhất của mọi sinh vật sống.
- Thuyết tế bào
- Học thuyết khẳng định mọi sinh vật cấu tạo từ tế bào và tế bào sinh ra từ tế bào có trước.
- Tế bào nhân sơ (Prokaryote)
- Tế bào chưa có nhân hoàn chỉnh và bào quan có màng bọc, ví dụ vi khuẩn.
- Tế bào nhân thực (Eukaryote)
- Tế bào có nhân chứa vật chất di truyền được bao bọc bởi màng nhân và các bào quan chuyên biệt.
- Màng tế bào
- Lớp màng photpholipit kép bán thấm bao bọc tế bào, điều hòa chất ra vào.
- Tế bào chất
- Vùng chứa dịch lỏng và các bào quan nằm giữa màng sinh chất và nhân tế bào.
- Nhân tế bào
- Trung tâm điều khiển của tế bào nhân thực, nơi lưu trữ phần lớn vật chất di truyền.
- Ti thể
- Bào quan thực hiện hô hấp tế bào và sản sinh phần lớn năng lượng ATP.
- Lục lạp
- Bào quan chứa chất diệp lục ở thực vật, nơi diễn ra quá trình quang hợp.
- Ribôxôm
- Bào quan không màng chịu trách nhiệm tổng hợp prôtêin từ thông tin ARN.
- ADN (DNA)
- Axit đêôxiribônuclêic, đại phân tử mang thông tin di truyền dạng chuỗi xoắn kép.
- ARN (RNA)
- Axit ribônuclêic, phân tử đơn chuỗi tham gia truyền đạt và biểu hiện thông tin di truyền.
- Gen
- Đoạn ADN mang thông tin mã hóa cho một chuỗi pôlipeptit hoặc một phân tử ARN.
- Nhiễm sắc thể
- Cấu trúc gồm ADN liên kết với prôtêin histon nằm trong nhân tế bào.
- Đột biến
- Sự biến đổi bất thường trong cấu trúc hoặc số lượng vật chất di truyền.
- Nguyên phân (Mitosis)
- Quá trình phân chia tế bào sinh dưỡng tạo ra hai tế bào con có bộ NST giống hệt mẹ.
- Giảm phân (Meiosis)
- Quá trình phân chia tế bào sinh dục tạo ra bốn giao tử đơn bội (n).
- Kiểu gen
- Toàn bộ tập hợp các gen trong tế bào của một cơ thể sinh vật.
- Kiểu hình
- Tập hợp các tính trạng biểu hiện ra ngoài của cơ thể do gen và môi trường tác động.
- Alen
- Các trạng thái biến dị khác nhau của cùng một gen trên cùng một locut.
- Đồng hợp tử
- Cá thể mang hai alen giống nhau của một gen cụ thể (ví dụ: AA hoặc aa).
- Dị hợp tử
- Cá thể mang hai alen khác nhau của một gen cụ thể (ví dụ: Aa).
- Quy luật phân li
- Mỗi tính trạng do cặp alen quy định; khi tạo giao tử, hai alen phân li đều về tế bào con.
- Quy luật phân li độc lập
- Các cặp alen quy định tính trạng khác nhau phân li độc lập trong quá trình tạo giao tử.
- Phiên mã
- Quá trình tổng hợp phân tử mARN dựa trên mạch khuôn của gen ADN.
- Dịch mã
- Quá trình tổng hợp chuỗi axit amin để tạo prôtêin dựa trên trình tự mARN.
- Mã di truyền
- Quy tắc bộ ba nuclêôtit xác định loại axit amin tương ứng trong prôtêin.
- Trao đổi chất (Metabolism)
- Tập hợp toàn bộ các phản ứng hóa sinh diễn ra trong tế bào sinh vật.
- Đồng hóa (Anabolism)
- Quá trình tổng hợp các chất hữu cơ phức tạp từ chất đơn giản và tích lũy năng lượng.
- Dị hóa (Catabolism)
- Quá trình phân giải các chất hữu cơ phức tạp thành chất đơn giản và giải phóng năng lượng.
- Enzim
- Chất xúc tác sinh học có bản chất prôtêin giúp tăng tốc độ phản ứng hóa học.
- ATP
- Đồng tiền năng lượng hóa học phổ biến dùng cho các hoạt động sống của tế bào.
- Quang hợp
- Quá trình thực vật dùng năng lượng ánh sáng để tạo glucozơ và giải phóng oxy.
- Hô hấp tế bào
- Quá trình oxy hóa hợp chất hữu cơ để tạo ra ATP phục vụ hoạt động sống.
- Cân bằng nội môi (Homeostasis)
- Khả năng duy trì ổn định điều kiện vật lý và hóa học bên trong cơ thể.
- Khuếch tán
- Sự di chuyển tự nhiên của các phân tử từ nơi nồng độ cao đến nơi nồng độ thấp.
- Thẩm thấu
- Sự khuếch tán của các phân tử nước qua màng bán thấm.
- Tiến hóa
- Quá trình biến đổi tần số alen và đặc điểm di truyền của quần thể qua các thế hệ.
- Chọn lọc tự nhiên
- Cơ chế tiến hóa trong đó cá thể thích nghi tốt hơn dễ sống sót và sinh sản hơn.
- Thích nghi
- Đặc điểm di truyền giúp sinh vật tồn tại và sinh sản tốt trong môi trường sống.
- Loài sinh học
- Nhóm cá thể có khả năng giao phối tự nhiên sinh ra đời con hữu thụ.
- Sự hình thành loài
- Quá trình tiến hóa tạo ra các loài sinh học mới từ một tổ tiên chung.
- Cơ quan tương đồng
- Những cơ quan có cùng nguồn gốc phôi thai nhưng thực hiện chức năng khác nhau.
- Cơ quan thoái hóa
- Cơ quan kém phát triển hoặc mất hoàn toàn chức năng so với tổ tiên.
- Quần thể
- Tập hợp các cá thể cùng loài sống trong một khu vực xác định vào cùng thời điểm.
- Quần xã
- Tập hợp các quần thể sinh vật thuộc nhiều loài khác nhau cùng sống trong một sinh cảnh.
- Hệ sinh thái
- Hệ thống gồm quần xã sinh vật và môi trường sống vô sinh tương tác lẫn nhau.
- Chuỗi thức ăn
- Dãy các loài sinh vật mà loài đứng sau sử dụng loài đứng trước làm thức ăn.
- Lưới thức ăn
- Hệ thống các chuỗi thức ăn liên kết chằng chịt với nhau trong một hệ sinh thái.
- Sinh vật sản xuất
- Sinh vật tự dưỡng có khả năng tạo chất hữu cơ từ năng lượng mặt trời hoặc hóa học.
- Sinh vật tiêu thụ
- Sinh vật dị dưỡng sử dụng sinh vật khác làm nguồn thức ăn và dinh dưỡng.
- Sinh vật phân giải
- Sinh vật dị dưỡng phân hủy xác sinh vật và chất thải thành chất vô cơ.
- Ký sinh
- Mối quan hệ mà một loài sống dựa vào và gây hại cho vật chủ.
- Cộng sinh
- Mối quan hệ hai loài sống chung mật thiết và cả hai bên cùng có lợi.
- Đa dạng sinh học
- Sự phong phú về nguồn gen, số lượng loài và các kiểu hệ sinh thái trong tự nhiên.