Cấu tạo tế bào & Thuật ngữ y khoa

Được chia sẻ bởi người dùng Flashcards.gg · tạo cùng AI · Báo cáo bộ thẻ này

Flashcard về cấu tạo tế bào nhân sơ, tế bào nhân thực và các thuật ngữ y khoa dành cho học sinh, sinh viên y sinh.

52 thẻ Tiếng Việt Cấp độ: Đại học Sinh học tế bào Đã xuất bản
Chạm vào thẻ để lật

Thẻ · 52

Tế bào nhân sơ (Prokaryote) là gì?
Tế bào chưa có màng nhân bao bọc vật chất di truyền và thiếu các bào quan có màng bọc.
Tế bào nhân thực (Eukaryote) là gì?
Tế bào có nhân hoàn chỉnh được bao bọc bởi màng nhân kép và chứa hệ thống các bào quan có màng.
Kích thước trung bình của tế bào nhân sơ
Khoảng 1 đến 5 micromet, nhỏ hơn nhiều so với tế bào nhân thực.
Kích thước trung bình của tế bào nhân thực
Khoảng 10 đến 100 micromet.
Vùng nhân (Nucleoid) ở tế bào nhân sơ
Khu vực chứa phân tử DNA xoắn kép dạng vòng đơn độc, không có màng nhân bao quanh.
Nhân tế bào (Nucleus) ở tế bào nhân thực
Chứa DNA kết hợp với protein histon tạo thành nhiễm sắc thể, có màng kép với các lỗ nhân.
Hạch nhân (Nucleolus)
Cấu trúc nằm trong nhân tế bào nhân thực, chịu trách nhiệm sinh tổng hợp và lắp ráp ribosome.
Màng sinh chất (Plasma membrane)
Lớp kép phospholipid khảm protein, điều hòa sự vận chuyển các chất ra vào tế bào.
Thành tế bào vi khuẩn cấu tạo từ gì?
Peptidoglycan (murein), tạo bộ khung vững chắc duy trì hình dạng và bảo vệ tế bào.
Thành tế bào thực vật cấu tạo từ gì?
Chủ yếu là cellulose, giúp định hình và bảo vệ tế bào thực vật chống lại áp lực thẩm thấu.
Thành tế bào nấm cấu tạo từ gì?
Chủ yếu là chitin (chất kitin), tạo độ cứng cáp và bảo vệ cấu trúc sợi nấm.
Ribosome tế bào nhân sơ
Hạt ribosome 70S (gồm hai tiểu đơn vị 50S và 30S), thực hiện dịch mã tổng hợp protein.
Ribosome tế bào nhân thực
Hạt ribosome 80S (gồm tiểu đơn vị 60S và 40S), đính trên lưới nội chất hoặc trôi nổi trong bào tương.
Plasmid ở tế bào nhân sơ
Phân tử DNA vòng nhỏ ngoài nhiễm sắc thể, mang các gen phụ trợ như gen kháng kháng sinh.
Vỏ nhầy (Capsule) của vi khuẩn
Lớp polysaccharide bao ngoài thành tế bào, bảo vệ vi khuẩn khỏi bị bạch cầu thực bào.
Lông nhung (Pili/Fimbriae) ở vi khuẩn
Sợi protein giúp vi khuẩn bám dính vào bề mặt vật chủ hoặc chuyển giao plasmid khi tiếp hợp.
Roi (Flagellum) ở tế bào vi khuẩn
Cấu trúc dạng sợi tạo từ protein flagellin, hoạt động theo cơ chế quay giúp vi khuẩn di chuyển.
Lưới nội chất hạt (Rough ER)
Hệ thống màng đính ribosome, có chức năng tổng hợp và hoàn thiện protein tiết hoặc protein màng.
Lưới nội chất trơn (Smooth ER)
Hệ thống màng không đính ribosome, chuyên tổng hợp lipid, chuyển hóa đường và giải độc thuốc.
Bộ máy Golgi (Golgi apparatus)
Tập hợp các túi màng dẹp, tiếp nhận, biến đổi, đóng gói và phân phối protein đến đích.
Ty thể (Mitochondria)
Bào quan có màng kép, nơi diễn ra hô hấp hiếu khí tạo năng lượng ATP cho tế bào nhân thực.
Lục lạp (Chloroplast)
Bào quan màng kép ở thực vật, chứa chất diệp lục giúp hấp thu ánh sáng để quang hợp.
Lysosome
Bào quan chứa enzyme thủy phân axit, tiêu hóa thức ăn, bào quan già cỗi hoặc mầm bệnh nội bào.
Peroxisome
Bào quan chứa catalase và oxidase, phân giải acid béo chuỗi dài và khử độc hydro peroxide (H2O2).
Không bào trung tâm (Central vacuole)
Không bào lớn ở thực vật, dự trữ nước, chất dinh dưỡng, ion và tạo áp suất trương nước.
Trung thể (Centrosome)
Trung tâm tổ chức vi ống ở tế bào động vật gồm hai trung tử, hình thành thoi vô sắc khi phân bào.
Khung xương tế bào (Cytoskeleton)
Mạng lưới gồm vi ống, vi sợi và sợi trung gian giúp duy trì hình dạng và neo giữ bào quan.
Nội bào tử (Endospore) ở vi khuẩn
Dạng tiềm sinh có lớp vỏ dày kháng nhiệt và hóa chất, giúp vi khuẩn sống sót qua điều kiện khắc nghiệt.
Tế bào chất (Cytoplasm)
Vùng chứa dịch bào tương (cytosol) và các bào quan, nơi diễn ra nhiều phản ứng trao đổi chất.
Kháng nguyên O (O-antigen) trong y khoa
Kháng nguyên bề mặt cấu thành từ chuỗi đường của lipopolysaccharide ở vi khuẩn Gram âm.
Nội độc tố (Endotoxin / LPS)
Thành phần lớp màng ngoài vi khuẩn Gram âm, có thể gây sốc nhiễm khuẩn và sốt cao ở bệnh nhân.
Ngoại độc tố (Exotoxin)
Protein độc do vi khuẩn sống tiết ra ngoài môi trường, ví dụ độc tố uốn ván hoặc bạch hầu.
Nhuộm Gram (Gram staining)
Kỹ thuật y sinh phân loại vi khuẩn thành Gram dương (tím) hoặc Gram âm (hồng) dựa trên thành tế bào.
Vi khuẩn Gram dương (Gram-positive)
Có thành peptidoglycan dày, không có màng ngoài, giữ màu tím của thuốc nhuộm tím tinh thể.
Vi khuẩn Gram âm (Gram-negative)
Có thành peptidoglycan mỏng và một lớp màng ngoài lipid kép, bắt màu hồng safranin.
Thực bào (Phagocytosis)
Quá trình đại thực bào hoặc bạch cầu bắt giữ và tiêu hóa vi sinh vật hoặc mảnh vụn tế bào.
Ẩm bào (Pinocytosis)
Hình thức nội bào mà tế bào nuốt các giọt dịch ngoại bào cùng các chất hòa tan.
Xuất bào (Exocytosis)
Túi vận chuyển hòa màng với màng tế bào để phóng thích hormone hoặc enzyme ra ngoại bào.
Hiện tượng chết tế bào theo chương trình (Apoptosis)
Quá trình tế bào tự phân hủy có trật tự do tín hiệu gen kiểm soát, không gây viêm mô xung quanh.
Hoại tử tế bào (Necrosis)
Chết tế bào bệnh lý do chấn thương hoặc thiếu máu cục bộ, gây vỡ tế bào và phản ứng viêm rầm rộ.
Tự thực bào (Autophagy)
Quá trình tế bào tự tiêu hủy bào quan hỏng hóc thông qua lysosome để tái chế vật liệu sinh học.
Ví dụ về sinh vật nhân sơ
Vi khuẩn Escherichia coli, tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus), vi khuẩn lao (Mycobacterium tuberculosis).
Ví dụ về tế bào nhân thực
Tế bào người, tế bào nấm men (Saccharomyces), amip, tế bào biểu bì lá cây.
Mycoplasma có đặc điểm gì đặc biệt?
Nhóm vi khuẩn hoàn toàn không có thành tế bào peptidoglycan, do đó kháng tự nhiên với penicillin.
Bệnh ty thể (Mitochondrial disease)
Nhóm rối loạn di truyền do khiếm khuyết chuỗi hô hấp tế bào, ảnh hưởng nhiều nhất đến cơ và não bộ.
Bệnh tích tụ lysosome (Lysosomal storage disease)
Bệnh lý do thiếu enzyme thủy phân trong lysosome, dẫn đến tích đọng cơ chất chuyển hóa gây hại.
Bào tương (Cytosol)
Phần dịch lỏng trong suốt của tế bào chất chứa ion, phân tử hòa tan và bộ khung tế bào.
Cơ chế tác động của Penicillin lên thành tế bào
Ức chế enzyme transpeptidase, ngăn tổng hợp liên kết chéo của lớp peptidoglycan khiến vi khuẩn bị ly giải.
Cơ chế tác động của kháng sinh Aminoglycoside
Gắn vào tiểu đơn vị 30S của ribosome tế bào nhân sơ làm sai lệch quá trình dịch mã tổng hợp protein.
Sinh sản vô tính ở tế bào nhân sơ
Trực phân (phân đôi tế bào), quá trình sao chép DNA và phân chia không trải qua thoi phân bào.
Phân chia tế bào ở sinh vật nhân thực
Nguyên phân (cho sinh trưởng tế bào sinh dưỡng) và giảm phân (tạo giao tử sinh dục).
Thuyết nội cộng sinh (Endosymbiotic theory)
Giả thuyết ty thể và lục lạp có nguồn gốc từ vi khuẩn cộng sinh xâm nhập vào tế bào nhân thực cổ xưa.