Các phân tử sinh học Sinh học 10 KNTT
Bộ thẻ ghi nhớ về các phân tử sinh học như carbohydrate, lipid, protein và nucleic acid dành cho học sinh lớp 10.
Thẻ · 20
- Phân tử sinh học
- Các hợp chất hữu cơ được tạo ra từ tế bào và cơ thể sinh vật, gồm carbohydrate, lipid, protein và nucleic acid.
- Carbohydrate (Carbonhydrat)
- Cấu tạo từ C, H, O theo tỉ lệ 1:2:1; đa số cấu tạo theo nguyên tắc đa phân với đơn phân là đường đơn (monosaccharide).
- Đường đơn (Monosaccharide)
- Chứa từ 3-7 nguyên tử C; phổ biến nhất là glucose, fructose (đều có công thức C6H12O6) và galactose.
- Đường đôi (Disaccharide)
- Gồm 2 phân tử đường đơn liên kết với nhau bằng liên kết glycosidic; ví dụ: saccharose (glucose + fructose), maltose, lactose.
- Đường đa (Polysaccharide)
- Đại phân tử gồm hàng trăm đến hàng nghìn đơn phân monosaccharide liên kết glycosidic; ví dụ: tinh bột, glycogen, cellulose, chitin.
- Lipid (Chất béo)
- Cấu tạo chủ yếu từ C, H, O; kị nước, không cấu tạo theo nguyên tắc đa phân. Gồm lipid đơn giản và lipid phức tạp.
- Mỡ và dầu (Triglyceride)
- Cấu tạo từ 1 phân tử glycerol liên kết với 3 phân tử acid béo bằng liên kết ester. Dầu chứa acid béo không no, mỡ chứa acid béo no.
- Phospholipid
- Gồm 1 phân tử glycerol liên kết 2 phân tử acid béo và 1 nhóm phosphate (gắn base hữu cơ); có đầu ưa nước và đuôi kị nước.
- Steroid
- Lipid phức tạp có cấu trúc gồm 4 vòng carbon liên kết với nhau, không chứa acid béo; ví dụ: cholesterol, hormone sinh dục.
- Protein
- Đại phân tử cấu tạo từ C, H, O, N (có thể có S), theo nguyên tắc đa phân với đơn phân là hơn 20 loại amino acid.
- Amino acid
- Đơn phân cấu tạo protein gồm 3 thành phần: nhóm amino (-NH2), nhóm carboxyl (-COOH) và gốc R liên kết với nguyên tử C trung tâm.
- Cấu trúc bậc 1 của protein
- Trình tự sắp xếp đặc thù của các amino acid trong chuỗi polypeptide, được giữ ổn định bằng liên kết peptide.
- Cấu trúc bậc 2 của protein
- Chuỗi polypeptide xoắn lò xo alpha hoặc gấp nếp beta nhờ các liên kết hydrogen giữa các amino acid gần nhau.
- Cấu trúc bậc 3 của protein
- Cấu trúc không gian ba chiều đặc trưng do chuỗi cuộn gập lại, hình thành nhờ liên kết disulfide, ion, hydrogen và tương tác kị nước.
- Cấu trúc bậc 4 của protein
- Cấu trúc gồm từ hai hay nhiều chuỗi polypeptide bậc 3 liên kết với nhau tạo thành phức hợp; ví dụ: phân tử hemoglobin.
- Nucleic acid
- Đại phân tử cấu tạo từ C, H, O, N, P theo nguyên tắc đa phân, đơn phân là nucleotide. Gồm 2 loại: DNA và RNA.
- Nucleotide
- Đơn phân của nucleic acid, gồm 3 thành phần: gốc phosphate, đường pentose (deoxyribose hoặc ribose) và base nitơ (A, T, G, C, U).
- DNA (Deoxyribonucleic acid)
- Cấu tạo từ 4 loại nucleotide (A, T, G, C), đường deoxyribose. Gồm 2 chuỗi polynucleotide xoắn kép, liên kết bổ sung A-T (2 H), G-C (3 H).
- RNA (Ribonucleic acid)
- Cấu tạo từ 4 loại nucleotide (A, U, G, C), đường ribose; thường là chuỗi polynucleotide đơn dạng thẳng hoặc cuộn xoắn cục bộ.
- Các loại RNA chính
- Gồm mRNA (RNA thông tin mang mã di truyền), tRNA (RNA vận chuyển mang amino acid) và rRNA (RNA ribosome cấu tạo nên ribosome).